Shloka 14
Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha
Chariot Duel and Astra-Exchange
Devanagari script
व्यूहं व्यूह्या महेष्वासो मकरं शत्रुतापन: । प्रत्युद्ययौ तथा कर्ण: पाण्डवान् विजिगीषया,तत्पश्चात् शत्रुओंको संताप देनेवाला महाधनुर्थर कर्ण पाण्डवोंको जीत लेनेकी इच्छासे अपनी सेनाका मकर-व्यूह बनाकर आगे बढ़ा
Transliteration
sañjaya uvāca |
vyūhaṃ vyūhyā maheṣvāso makaraṃ śatrutāpanaḥ |
pratyudyayau tathā karṇaḥ pāṇḍavān vijigīṣayā ||
Translation
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ತಾಪಿಸುವ ಮಹಾಧನುರ್ಧರ ಕರ್ಣನು ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ‘ಮಕರ-ವ್ಯೂಹ’ವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನ ಯುದ್ಧನೀತಿ ಮತ್ತು ಜಯಸಂಕಲ್ಪ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು.
Word by Word
व्यूहम्battle-array, formation
व्यूहम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यूह
FormMasculine, Accusative, Singular
व्यूह्यhaving arranged (in formation)
व्यूह्य:
TypeVerb
Rootव्यूह्
FormLyap (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), having arranged
महेष्वासःthe great archer (lit. one having a great bow)
महेष्वासः:
Karta
TypeNoun
Rootमहेष्वास
FormMasculine, Nominative, Singular
मकरम्makara (crocodile/sea-monster); Makara-formation
मकरम्:
Karma
TypeNoun
Rootमकर
FormMasculine, Accusative, Singular
शत्रुतापनःtormentor of enemies
शत्रुतापनः:
Karta
TypeNoun
Rootशत्रुतापन
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रत्युद्ययौadvanced forth, marched against
प्रत्युद्ययौ:
TypeVerb
Rootप्रति-उद्-या
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
तथाthus, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवान्the Pandavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
विजिगीषयाwith the desire to conquer
विजिगीषया:
Karana
TypeNoun
Rootविजिगीषा
FormFeminine, Instrumental, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
KarṇaP
PāṇḍavasM
Makara-vyūhaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes