Shloka 12
द्रोण–सात्यकि-युद्धम्
Droṇa–Sātyaki Engagement
द्रोणाचार्यने अपने बाणोंद्वारा अर्जुनके उन बाणोंको काटकर प्रज्वलित विष एवं अग्निके समान तेजस्वी बाणोंसे श्रीकृष्ण और अर्जुन दोनोंको घायल कर दिया ।। इयेष पाण्डवस्तस्य बाणैश्छेत्तुं शरासनम् | तस्य चिन्तयतस्त्वेवं फाल्गुनस्य महात्मन:,तब पाण्डुनन्दन अर्जुनने अपने बाणोंद्वारा द्रोणाचार्यके धनुषको काट देनेकी इच्छा की। महामना अर्जुन अभी इस प्रकार विचार कर ही रहे थे कि पराक्रमी द्रोणाचार्यने बिना किसी घबराहटके अपने बाणोंद्वारा शीघ्र ही उनके धनुषकी प्रत्यंचा काट डाली और अर्जुनके घोड़ों, ध्वज और सारथिको भी बींध डाला
sañjaya uvāca |
iyeṣa pāṇḍavas tasya bāṇaiś chettuṁ śarāsanam |
tasya cintayatas tv evaṁ phālgunasya mahātmanaḥ ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ವಿಷವೂ ಅಗ್ನಿಯೂ ಜ್ವಲಿಸುವಂತೆ ತೋರುವ ತೇಜಸ್ವಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನೂ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು. ಆಗ ಪಾಂಡುನಂದನ ಅರ್ಜುನನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ದ್ರೋಣನ ಧನುಸ್ಸನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಮಹಾತ್ಮ ಫಾಲ್ಗುನನು ಇನ್ನೂ ಆ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಪರಾಕ್ರಮಿ ದ್ರೋಣನು ಅಂಜದೆ ತಕ್ಷಣವೇ ತನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅರ್ಜುನನ ಧನುಸ್ಸಿನ ನಾರನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಅವನ ಕುದುರೆಗಳು, ಧ್ವಜ ಮತ್ತು ಸಾರಥಿಯನ್ನೂ ವಿದ್ರವಿಸಿದನು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in the harsh ethics of battlefield dharma, resolve must be matched by immediate, disciplined action; hesitation—even as mere deliberation—can be exploited by a composed and skilled opponent. It also reflects the moral weight of mastery: Droṇa’s superior timing forces Arjuna to maintain steadiness and alertness in fulfilling kṣatriya-duty.
Arjuna intends to cut Droṇa’s bow with his arrows. Before he can act, Droṇa quickly cuts Arjuna’s bowstring and strikes key elements of his chariot-force—horses, banner, and charioteer—demonstrating tactical dominance at that moment.