Shloka 8
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
Devanagari script
श्रुत्वा हतं रुक्मरथं वैयातच्रपरिवारितम् । जातरूपशिरस्त्राणं नाद्य शोकमपानुदे,व्याप्रचर्मसे आच्छादित सुवर्णमय रथपर आरूढ़ हो सुनहरा शिरस्त्राण (टोप या पगड़ी) धारण करनेवाले द्रोणाचार्यको मारा गया सुनकर आज मैं अपने शोकको किसी प्रकार दूर नहीं कर पाता हूँ
Translation
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು— ವ್ಯಾಘ್ರಚರ್ಮದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ರುಕ್ಮರಥದ ಮೇಲೆ ಏರಿ, ಜಾತರೂಪ (ಸ್ವರ್ಣ) ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣ ಧರಿಸಿದ್ದ ದ್ರೋಣಾಚಾರ್ಯನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಇಂದು ನಾನು ನನ್ನ ಶೋಕವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ತೊಲಗಿಸಲಾರದೆ ಇದ್ದೇನೆ.
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), परस्मैपद-भाव, —, —, —
हतम्slain
हतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
FormMasculine, Accusative, Singular
रुक्मरथम्Rukmaratha (the one named Rukmaratha / golden-chariot one)
रुक्मरथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरुक्मरथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात)
Formनिपात
यातच्रपरिवारितम्surrounded/attended by (yātacra-?)
यातच्रपरिवारितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootयातच्रपरिवारित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
जातरूपशिरस्त्राणम्golden head-protection/helmet
जातरूपशिरस्त्राणम्:
Karma
TypeNoun
Rootजातरूपशिरस्त्राण (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
Formनिषेध
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय
शोकम्grief
शोकम्:
Karma
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
अपानुदेI drive away / remove
अपानुदे:
TypeVerb
Rootअप + नुद् (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, First, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes