Shloka 1
दुर्योधनकवचविमर्शः
Duryodhana’s Armor and the Tactical Reassessment
अफ---रू- >> सप्तसप्ततितमो<ध्याय: नाना प्रकारके अशुभसूचक उत्पात, कौरव-सेनामें भय और श्रीकृष्णका अपनी बहिन सुभद्राको आश्वासन देना संजय उवाच तां निशां दुःखशोकार्तो नि:श्वसन्ताविवोरगौ । निद्रां नैवोपलेभाते वासुदेवधनंजयौ,संजय कहते हैं--राजन्! दुःख और शोकसे पीड़ित हुए श्रीकृष्ण और अर्जुन सर्पोंके समान लंबी साँस खींच रहे थे। उन दोनोंको उस रातमें नींद नहीं आयी
sañjaya uvāca | tāṃ niśāṃ duḥkhaśokārto niḥśvasantāv ivoragau | nidrāṃ naivopalebhāte vāsudevadhanañjayau ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ದುಃಖಶೋಕಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ವಾಸುದೇವ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ) ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ (ಅರ್ಜುನ) ಆ ರಾತ್ರಿಯೆಲ್ಲ ಸರ್ಪಗಳಂತೆ ದೀರ್ಘ ನಿಶ್ವಾಸಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಾ ಮಲಗಿದ್ದರು. ಆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಆ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ರೆ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral and psychological weight of dharmic conflict: even the foremost heroes are shaken by grief, showing that righteous action in war is not triumphalism but a burden carried with vigilance and restraint.
On a tense night amid ominous signs, Kṛṣṇa and Arjuna remain awake, distressed and sighing like serpents—an image of coiled anxiety before the next day’s violence, as Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra.