Shloka 1
सैन्धवविक्रमवर्णनम् / Description of Jayadratha’s Martial Display
Devanagari script
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका $ “लोक मिलाकर कुल २६६ “लोक हैं।) #द-2ल्5 >> | आह ॥ #* द्विचत्वारिशोड ध्याय: अभिमन्युके पीछे जानेवाले पाण्डवोंको जयद्रथका वरके प्रभावसे रोक देना धृतराष्ट उवाच बालमत्यन्तसुखिनं स्वबाहुबलदर्पितम् । युद्धेषु कुशलं वीरं कुलपुत्र॑ तनुत्यजम्
Translation
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಅತ್ಯಂತ ಸುಖದಿಂದಿದ್ದ ಆ ಬಾಲಕನು ತನ್ನ ಭುಜಬಲದ ಗರ್ವದಿಂದ ದರ್ಪಿತನಾಗಿದ್ದನು; ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ನಿಪುಣ, ವೀರ, ಕುಲಪುತ್ರ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣತ್ಯಾಗಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನು—
Word by Word
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
बालम्the boy (youth)
बालम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Accusative, Singular
अत्यन्तसुखिनम्exceedingly happy
अत्यन्तसुखिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअत्यन्तसुखिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वबाहुबलदर्पितम्made proud by the strength of his own arms
स्वबाहुबलदर्पितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्वबाहुबलदर्पित
FormMasculine, Accusative, Singular
युद्धेषुin battles
युद्धेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Locative, Plural
कुशलम्skilled
कुशलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुशल
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरम्hero
वीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Singular
कुलपुत्रम्son of a noble family
कुलपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुलपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
तनुत्यजम्one who gives up his body (life), self-sacrificing
तनुत्यजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतनुत्यज
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes