Shloka 41
अभिमन्यु-परिवेष्टनम्
Encirclement and Counterassault of Abhimanyu
Devanagari script
यथासुरबल घोरें त्रयम्बकेण महौजसा । जैसे महान् तेजस्वी त्रिनेत्रधारी भगवान् रुद्रने असुरोंकी सेनाको मथ डाला था, उसी प्रकार अभिमन्युने रथ, हाथी और घोड़े--इन तीन अंगोंसे युक्त आपकी विशाल सेनाको रौंद डाला || ४० $ || कृत्वा कर्म रणे5सहां परैरार्जुनिराहवे
Translation
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಘೋರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹೌಜಸ್ವಿ ತ್ರ್ಯಂಬಕ (ರುದ್ರ)ನು ಅಸುರಸೇನೆಯನ್ನು ಮಥಿಸಿದಂತೆ, ಅರ್ಜುನಪುತ್ರ ಅಭಿಮನ್ಯು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿ, ರಥ-ಗಜ-ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ನಿನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ತುಳಿದು ನಾಶಮಾಡಿದನು.
Word by Word
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा, कर्तरि, अव्यय (पूर्वकालिक क्रिया)
कर्मdeed, act
कर्म:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
Formtrue
परैःwith the enemies / by the foes
परैः:
Karana
TypeNoun
Rootपर
FormMasculine, Instrumental, Plural
आर्जुनिःthe son of Arjuna (Abhimanyu)
आर्जुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootआर्जुनि (अर्जुन-अपत्य/वंशज)
FormMasculine, Nominative, Singular
आहवेin combat
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes