Shloka 133
Devanagari script
महत् पूर्व स्थितो यच्च प्राणोत्पत्तिस्थितश्न यत् । स्थितलिडज्ञश्न यन्नित्यं तस्मात् स्थाणुरिति स्मृत:,वे पूर्वकालसे ही महान् रूपमें स्थित हैं, प्राणोंकी उत्पत्ति और स्थितिके कारण हैं तथा उनका लिंगमय शरीर सदा स्थिर रहता है; इसलिये उन्हें 'स्थाणु' कहते हैं
Translation
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಆದಿಯಿಂದಲೇ ಮಹತ್ತಾಗಿ ಸ್ಥಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಾಣಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿ, ಲಿಂಗಮಯವಾದ ತನ್ನ ದೇಹವು ನಿತ್ಯ ಅಚಲವಾಗಿರುವವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ‘ಸ್ಥಾಣು’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ।
Word by Word
महत्great
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
पूर्वम्formerly, in the beginning
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
स्थितःstood/abided, remained
स्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
यत्which/that
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
प्राणोत्पत्ति-स्थितम्the arising and continuance of the vital breaths
प्राणोत्पत्ति-स्थितम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राणोत्पत्ति-स्थिति
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्which/that
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
स्थिर-लिङ्गम्having a fixed/unchanging liṅga (subtle body/mark)
स्थिर-लिङ्गम्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्थिर-लिङ्ग
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्which/that
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
नित्यम्always, eternally
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
स्थाणुःSthāṇu (the immovable one; epithet of Śiva)
स्थाणुः:
Karta
TypeNoun
Rootस्थाणु
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
स्मृतःis remembered/called
स्मृतः:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
Speaker
व्यास उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes