Shloka 55
(कम्पयन् मेदिनीं सर्वा त्रासयंश्व॒ चमूं तव । शड्खशब्दं महत् कृत्वा भुजशब्दं च पाण्डव: ।। पाण्डुपुत्र भीम बड़े जोरसे शंख बजाकर और भुजाओंद्वारा ताल ठोंककर सारी पृथ्वीको कँपाते और आपकी सेनाको भयभीत करते हुए चले। तस्य शड्ूखस्वनं श्रुत्वा बाहुशब्दं च तावका: । समन्तात् कोष्ठकीकृत्य शरब्रातैरवाकिरन् ।।) उनकी शंखध्वनि तथा भुजाओंद्वारा ताल ठोंकनेका शब्द सुनकर आपके सैनिकोंने उन्हें चारों ओरसे घेर लिया और उनपर बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी। स एनमिषुजालेन लघुत्वाच्छीघ्रविक्रम: । निमेषमात्रेणासाद्य कुन्तीपुत्रो5भ्यवाकिरत्,शीघ्रतापूर्वक पराक्रम प्रकट करनेवाले कुन्तीकुमार भीमसेनने पलक मारते-मारते अश्वत्थामाके पास पहुँचकर बड़ी फुर्तीसे अपने बाणोंका जाल-सा बिछाते हुए उसे ढक दिया
kampayan medinīṁ sarvāṁ trāsayaṁś ca camūṁ tava | śaṅkhaśabdaṁ mahāt kṛtvā bhujāśabdaṁ ca pāṇḍavaḥ || tasya śaṅkhasvanaṁ śrutvā bāhuśabdaṁ ca tāvakāḥ | samantāt koṣṭhakīkṛtya śaravrātair avākiran || sa enam iṣujālena laghutvāc chīghravikramaḥ | nimeṣamātreṇāsādya kuntīputro ’bhyavākirat ||
ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಭೀಮನು ಭಾರೀ ಶಂಖನಾದ ಮಾಡಿ, ಭುಜಗಳನ್ನು ತಟ್ಟಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ, ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಂಪಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಭೀತಿಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದನು. ಆ ಶಂಖಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಭುಜಘೋಷವನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಮ್ಮ ಯೋಧರು ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದು ಬಾಣಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಭೀಮನು—ಚುರುಕುಗಾಮಿ, ತ್ವರಿತವಿಕ್ರಮಿ—ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿ, ಬಾಣಗಳ ಜಾಲದಂತೆ ಹರಡಿ ಅವನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಬಿಟ್ಟನು.
अजुन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights a kṣatriya mode of dharma in war: courage, speed, and resolve are paired with strategic intimidation (conch-blast and arm-clamor) and decisive action. It also shows how morale and perception on the battlefield can be as consequential as weapons.
Bhīma advances, shaking the ground and frightening the Kaurava host with a loud conch and arm-clapping challenge. The Kauravas encircle him and rain arrows. Bhīma, moving with great speed, reaches his opponent almost instantly and overwhelms him with a dense spread of arrows like a net.