Shloka 42
Droṇa’s Renewed Advance toward Yudhiṣṭhira; Fall of Satyajit and Allied Recoil (द्रोणस्य युधिष्ठिरप्रेप्सा—सत्यजितः पतनम्)
Devanagari script
तोमराभिहता: केचिद् बाणैश्न परमद्दिपा: । वित्रेसु: सर्वनागानां शब्दमेवापरे5व्रजन्,कुछ बड़े हाथी तोमरोंकी मारसे घायल हो रहे थे, कुछ बाणोंकी चोटसे क्षत-विक्षत हो अत्यन्त भयभीत हो गये थे और कुछ सम्पूर्ण हाथियोंके शब्दका अनुसरण करते हुए उन्हींकी ओर बढ़े जा रहे थे
Translation
ಕೆಲವು ಮಹಾಗಜಗಳು ತೋಮರದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡವು; ಕೆಲವು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಚಿಂದಿಯಾಗಿಹೋಗಿ ಭೀತಿಯಿಂದ ನಡುಗಿದವು; ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಎಲ್ಲ ಗಜಗಳ ಗರ್ಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಾಗಿದವು।
Word by Word
तोमराभिहताःstruck by javelins
तोमराभिहताः:
Karta
TypeAdjective
Rootतोमर + अभि√हन् (कृदन्त: अभिहत)
FormMasculine, Nominative, Plural
केचित्some (of them)
केचित्:
Karta
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक: क)
FormMasculine, Nominative, Plural
बाणैःby arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
परमदीप्ताःexceedingly agitated/ablaze (with pain/fear)
परमदीप्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरम + दीप्त
FormMasculine, Nominative, Plural
वित्रेसुःwere terrified / trembled
वित्रेसुः:
TypeVerb
Rootवि√त्रस्
FormPerfect (Paroksha), 3, Plural, Parasmaipada
सर्वनागानाम्of all the elephants
सर्वनागानाम्:
TypeNoun
Rootसर्व + नाग
FormMasculine, Genitive, Plural
शब्दम्the sound/cry
शब्दम्:
Karma
TypeNoun
Rootशब्द
FormMasculine, Accusative, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अपरेothers
अपरे:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootअपर
FormMasculine, Nominative, Plural
अव्रजन्went/advanced (towards)
अव्रजन्:
TypeVerb
Rootअव√व्रज्
FormImperfect, 3, Plural, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes