Shloka 11
Droṇa’s Renewed Advance toward Yudhiṣṭhira; Fall of Satyajit and Allied Recoil (द्रोणस्य युधिष्ठिरप्रेप्सा—सत्यजितः पतनम्)
गान्धारा: शकुना: प्राच्या: पर्वतीया वसातय: । पृष्ठभागमें कलिंग, अम्बष्ठ, मगध, पौण्ड्र, मद्रक, गन्धार, शकुन, पूर्वदेश, पर्वतीय प्रदेश और वसाति आदि देशोंके वीर थे || १० $ ।। पुच्छे वैकर्तन: कर्ण: सपुत्रज्ञातिबान्धव:
gāndhārāḥ śakunāḥ prācyāḥ parvatīyā vasātayaḥ | pṛṣṭhabhāge me kaliṅgā ambaṣṭhā magadhā pauṇḍrā madrakā gāndhārāḥ śakunāḥ pūrvadeśāḥ parvatīyapradeśāś ca vasātayaś ca deśānāṃ vīrā āsan ||
ಗಾಂಧಾರರು, ಶಕುನರು, ಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶದವರು, ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದವರು ಮತ್ತು ವಸಾತಿ ಜನರು—ಇವರ ವೀರರು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲಿಂಗ, ಅಂಬಷ್ಠ, ಮಗಧ, ಪೌಂಡ್ರ, ಮದ್ರಕ—ಮತ್ತೆ ಗಾಂಧಾರರು ಮತ್ತು ಶಕುನರು—ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚ್ಯ ದೇಶ, ಪರ್ವತವಾಸಿ ಮತ್ತು ವಸಾತಿ ಜನರ ಶೂರರು ನೆಲೆಸಿದ್ದರು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a dynastic struggle expands into a pan-regional war: entire peoples become implicated through allegiance and political obligation. Ethically, it points to the far-reaching social cost of adharma-driven conflict—its burden is not confined to the principal antagonists.
Sañjaya is reporting to Dhṛtarāṣṭra the composition and placement of forces, listing various regional contingents and noting that many of these warriors were positioned in the rear (pṛṣṭhabhāga) of the formation.