Shloka 32
“जिस सेनामें सत्यधृति राजा युधिष्ठिर खड़े हों, भीमसेन, अर्जुन, वासुदेव, सात्यकि तथा सूंजय मौजूद हों, उस सेनाको मैं राजाओंके लिये अजेय मानता हूँ ।। त॑ चेन्मृत्यु: सर्वहरो5भिरक्षेत् सदाप्रमत्त: समरे किरीटिनम् । तथापि हन्तास्मि समेत्य संख्ये यास्यामि वा भीष्मपथा यमाय,“तथापि मैं समरभूमिमें सावधान रहकर युद्ध करूँगा और यदि सबका संहार करनेवाली मृत्यु स्वयं आकर अर्जुनकी रक्षा करे तो भी मैं युद्धके मैदानमें उनका सामना करके उन्हें मार डालूँगा अथवा स्वयं ही भीष्मके मार्गसे यमराजका दर्शन करनेके लिये चला जाऊँगा
yasyāṁ senāyāṁ satyadhṛtir rājā yudhiṣṭhiraḥ tiṣṭhati, bhīmasenaḥ, arjunaḥ, vāsudevaḥ, sātyakiḥ tathā sañjayaḥ ca vidyante, tāṁ senāṁ rājñāṁ prati aham ajeyāṁ manye. taṁ cen mṛtyuḥ sarvaharo 'bhirakṣet sadāpramattaḥ samare kirīṭinam; tathāpi hantāsmi sametya saṅkhye yāsyāmi vā bhīṣmapathā yamāya.
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ನಿಂತಿರುವ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ, ಭೀಮಸೇನ, ಅರ್ಜುನ, ವಾಸುದೇವ (ಕೃಷ್ಣ), ಸಾತ್ಯಕಿ ಮತ್ತು ಸಂಜಯ ಇದ್ದರೆ, ಆ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಾನು ರಾಜರಿಗೆ ಅಜೇಯವೆಂದು ಎಣಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೂ ನಾನು ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ; ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹರಣಮಾಡುವ ಮರಣವೇ ಸ್ವತಃ ಬಂದು ಕಿರೀಟಧಾರಿ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ನಾನು ತೆರೆದ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವೆನು, ಇಲ್ಲವೇ ಭೀಷ್ಮನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಯಮನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವೆನು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights two intertwined ideals: (1) the moral and strategic strength of a dharma-aligned alliance (Yudhiṣṭhira’s truth-grounded leadership with Kṛṣṇa and key warriors), and (2) the kṣatriya ethic of steadfast courage—fighting with vigilance and accepting death rather than abandoning one’s duty, even when the odds appear supernaturally stacked.
Sañjaya describes the Pandava side as effectively invincible because it contains Yudhiṣṭhira and the foremost champions, including Kṛṣṇa and Arjuna. The verse then shifts into a vow-like declaration of battle-intent: the speaker asserts he will confront Arjuna in direct combat regardless of any protection—even if Death itself were to guard him—resulting either in Arjuna’s death or the speaker’s own heroic death, envisioned as going to Yama by the ‘path of Bhīṣma’ (the warrior’s death in battle).