Shloka 1
Droṇa-parva Adhyāya 2: Karṇa’s lament, vow, and battle preparation after Bhīṣma’s fall
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणाभिषेकपर्वरें धृतराष्ट्र-प्रश्नविषयक पहला अध्याय पूरा हुआ,ऑपनआक्रात बछ। अर: द्वितीयो&्ध्याय: कर्णकी रणयात्रा संजय उवाच हतं भीष्ममथाधिरथिरवविंदित्वा भिन्नां नावमिवात्यगाधथे कुरूणाम् | सोदर्यवद् व्यसनात् सूतपुत्र: संतारयिष्यंस्तव पुत्रस्य सेनाम् संजय कहते हैं--राजन्! अधिरथनन्दन सूतपुत्र कर्ण यह जानकर कि भीष्मजीके मारे जानेपर कौरवोंकी सेना अगाध महासागरमें टूटी हुई नौकाके समान संकटमें पड़ गयी है, सगे भाईके समान आपके पुत्रकी सेनाको संकटसे उबारनेके लिये चला इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि द्रोणाभिषेकपर्वणि कर्णनिर्याणे द्वितीयो$ध्याय: ।। २ || इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत द्रोणाभिषेकपर्वमें कर्णकी रणयात्राविषयक दूसरा अध्याय पूरा हुआ ॥/ २ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ३८ “लोक हैं।) ऑपनआक्रात छा अकाल तृतीयो<थध्याय: भीष्मजीके प्रति कर्णका कथन संजय उवाच शरतल्पे महात्मानं शयानममितौजसम् । महावातसमूहेन समुद्रमिव शोषितम्
sañjaya uvāca |
hataṃ bhīṣmam athādhirathir avabuddhvā bhinnāṃ nāvam ivātyagādhathe kurūṇām |
sodaryavad vyasanāt sūtaputraḥ santārayiṣyaṃs tava putrasya senām ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು— ರಾಜನೇ! ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದ ಬಳಿಕ ಕೌರವಸೇನೆ ಅತಿಗಾಢ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುರಿದ ದೋಣಿಯಂತೆ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅಧಿರಥನಂದನನಾದ ಸೂತಪುತ್ರ ಕರ್ಣನು ಸಹೋದರನಂತೆ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಆಪತ್ತಿನಿಂದ ದಾಟಿಸಲು ಯುದ್ಧಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಟನು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a warrior’s ethical self-conception in crisis: when the collective is destabilized (Bhishma’s fall), Karna frames his action as rescue and responsibility toward his side, emphasizing loyalty and protective duty even amid adharma-saturated war.
After Bhishma is brought down, the Kaurava forces are compared to a broken boat in a deep sea. Sanjaya reports that Karna, realizing the army’s peril, sets out to support and ‘save’ Duryodhana’s host, motivated by brother-like solidarity.