Shloka 36
अथ संख्ये रथस्यैव शस्त्राणां च विसर्जनम् | प्रयाचतां च शत्रूणां गमनं शरणस्य च,'शत्रुओंको संताप देनेवाले द्रोण! युद्धभूमिमें रथ छोड़कर उतर जाना, अपने अस्त्र- शस्त्र रख देना, अभयकी याचना करना और शत्रुकी शरण लेना--ये इस महान् अस्त्रको शान्त करनेके उपाय हैं। जो रणभूमिमें इस अस्त्रके द्वारा अवध्य मनुष्योंको पीड़ा देता है, वह स्वयं भी सब प्रकारसे पीड़ित हो सकता है”
atha saṅkhye rathasyaiva śastrāṇāṃ ca visarjanam | prayācatāṃ ca śatrūṇāṃ gamanaṃ śaraṇasya ca ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು— ಯುದ್ಧಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇಳಿಯುವುದು, ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದು, ಶತ್ರುಗಳ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅಭಯವನ್ನು ಬೇಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಶರಣನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು— ಇವೇ ಆ ಮಹಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಉಪಾಯಗಳು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತ್ರದಿಂದ ಅವಧ್ಯರನ್ನು ಪೀಡಿಸುವವನು ತಾನೂ ಎಲ್ಲ ವಿಧಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಬಹುದು.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, dharma sets limits: when a destructive weapon or situation becomes morally perilous, the proper remedy is restraint—abandoning the means of harm, seeking safety through supplication, and taking refuge—because tormenting those who should not be harmed invites severe repercussions upon oneself.
Sañjaya describes, in the context of battlefield events, the prescribed way to neutralize or pacify a formidable weapon or threat: dismounting/abandoning the chariot, laying down weapons, and approaching the enemy to ask for protection and refuge, while warning that misuse of such power can rebound upon the user.