Shloka 39
द्रोणस्य सुपर्णव्यूहः — युधिष्ठिरप्रत्यव्यूहः
Droṇa’s Suparṇa Formation and Yudhiṣṭhira’s Counter-array
Devanagari script
त॑ प्रत्यगृह्लंस्त्वरिता व्यूढानीका: प्रहारिण: । युधिष्टिरं परीप्सन्तस्तदासीत् तुमुलं महत्,व्यूह-रचनापूर्वक प्रहार करनेमें कुशल योद्धाओंने युधिष्ठिरको पकड़नेकी इच्छासे तुरंत ही उनपर चढ़ाई कर दी, वह युद्ध बड़ा भयानक हुआ
Translation
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ನಂತರ ವ್ಯೂಹಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನಿಪುಣರಾದ ಯೋಧರು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಹಿಡಿಯಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು; ಆಗ ಮಹಾ ತುಮುಲವಾದ ಭಯಂಕರ ಯುದ್ಧ ಉಂಟಾಯಿತು.
Word by Word
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रत्यगृह्णन्seized / tried to capture
प्रत्यगृह्णन्:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormImperfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
त्वरिताःhastened, swift
त्वरिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वरित
FormMasculine, Nominative, Plural
व्यूढ-अनीकाःwith arrayed formations
व्यूढ-अनीकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यूढ-अनीक
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रहारिणःstrikers, assailants
प्रहारिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रहारिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
परीप्सन्तःdesiring to obtain/capture
परीप्सन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-आप्
FormMasculine, Nominative, Plural, Present active participle
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
तुमुलम्tumultuous, fierce
तुमुलम्:
TypeAdjective
Rootतुमुल
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes