Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

द्रोणस्य सुपर्णव्यूहः — युधिष्ठिरप्रत्यव्यूहः

Droṇa’s Suparṇa Formation and Yudhiṣṭhira’s Counter-array

सोत्तरायुधिनो नागा: सपताकाड्कुशध्वजा: । पेतु: शक्राशनिहता द्रुमवन्त इवाचला:,पताका, अंकुश और ध्वजोंसे विभूषित गजराज वहाँ इन्द्रके वज्ञसे मारे हुए वृक्षयुक्त पर्वतोंके समान ऊपर चढ़े हुए योद्धाओंसहित धराशायी हो गये

sottarāyudhino nāgāḥ sapatākāṅkuśadhvajāḥ | petuḥ śakrāśanihatā drumavanta ivācalāḥ ||

ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಯೋಧರನ್ನು ಹೊತ್ತು, ಪತಾಕೆ-ಅಂಕುಶ-ಧ್ವಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾದ ಆ ಮಹಾಗಜಗಳು ಇಂದ್ರನ ವಜ್ರಾಘಾತದಿಂದ ಹೊಡೆದ ಮರಾವೃತ ಪರ್ವತಖಂಡಗಳಂತೆ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದವು।

स-उत्तर-आयुधिनःhaving weapons raised/aloft
स-उत्तर-आयुधिनः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्तरायुधिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
नागाःelephants
नागाः:
Karta
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Nominative, Plural
स- पताका-अङ्कुश-ध्वजाःwith banners, goads, and standards
स- पताका-अङ्कुश-ध्वजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपताका-अङ्कुश-ध्वज
FormMasculine, Nominative, Plural
पेतुःfell
पेतुः:
TypeVerb
Rootपत्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
शक्र-अशनिहताःstruck down by Indra's thunderbolt
शक्र-अशनिहताः:
Karta
TypeAdjective
Rootशक्र-अशनिहत
FormMasculine, Nominative, Plural
द्रुमवन्तःtree-covered / having trees
द्रुमवन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootद्रुमवत्
FormMasculine, Nominative, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अचलाःmountains
अचलाः:
Karta
TypeNoun
Rootअचल
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
N
nāgāḥ (war-elephants)
Ś
śakrāśani (Indra’s thunderbolt/vajra)
P
patākā (banners)
A
aṅkuśa (elephant-goad)
D
dhvaja (standards)
A
acala (mountains)
D
druma (trees/forest)

Educational Q&A

The verse highlights the fragility of worldly power in war: even seemingly ‘mountain-like’ forces (war-elephants with splendid insignia) can be brought down instantly. It cautions against pride in might and display, and points to the swift reversals inherent in violent conflict.

Sañjaya describes a battlefield moment where war-elephants—carrying armed riders and decorated with banners, goads, and standards—collapse after being struck with overwhelming force, compared poetically to forested mountains felled by Indra’s thunderbolt.