Shloka 23
Devanagari script
अश्रुपूर्णमुखो राजा निःश्वसंश्व पुनः पुनः । कश्मलं प्राविशद् घोरं दृष्टवा कर्णस्य विक्रमम्,इस प्रकार भीमको आदेश देकर राजा युधिष्ठिर बारंबार सिसकते हुए अपने रथपर जा बैठे। उस समय उनके मुखपर आँसुओंकी धारा बह रही थी। वे कर्णका पराक्रम देखकर घोर चिन्तामें डूब गये थे
Translation
ರಾಜನ ಮುಖ ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು; ಅವನು ಮರುಮರು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಕರ್ಣನ ವಿಕ್ರಮವನ್ನು ಕಂಡು ಅವನು ಘೋರ ಕಶ್ಮಲಕ್ಕೆ (ಮೋಹ-ವಿಷಾದಕ್ಕೆ) ಒಳಗಾದನು.
Word by Word
अश्रु-पूर्ण-मुखःwhose face was full of tears
अश्रु-पूर्ण-मुखः:
Karta
TypeAdjective
Rootअश्रु + पूर्ण + मुख
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
निःश्वसन्sighing
निःश्वसन्:
Karta
TypeVerb
Rootनि-√श्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
कश्मलम्despondency, confusion
कश्मलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकश्मल
FormNeuter, Accusative, Singular
प्राविशत्entered, fell into
प्राविशत्:
TypeVerb
Rootप्र-√विश्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोर
FormNeuter, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Root√दृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
कर्णस्यof Karna
कर्णस्य:
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Genitive, Singular
विक्रमम्valor, prowess
विक्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootविक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes