Shloka 42

Devanagari script

तस्मिन्‌ संक्रन्दे तुमुले वर्तमाने सैन्ये भग्ने लीयमाने कुरूणाम्‌ । अनीकानां प्रविभागे5प्रकाशे नाज्ञायन्त कुरवो नेतरे च,उस घमासान युद्धके आरम्भ होनेपर जब कौरव-सेना भागकर छिप गयी और सैनिकोंके विभाग लुप्त हो गये, उस समय कौरव अथवा पाण्डवयोद्धा पहचाने नहीं जाते थे

Translation

ಆ ಭಯಾನಕ, ಗದ್ದಲಮಯ ಸಮರ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ—ಕುರುಗಳ ಸೇನೆ ಭಂಗವಾಗಿ ಓಡಿ ಅಡಗಿಕೊಂಡು, ಪಡೆಗಳ ವಿಭಾಗವೇ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ—ಅಲ್ಲಿ ಕುರುವರೂ ಅಲ್ಲ, ಇತರರೂ (ಪಾಂಡವರೂ) ಯಾರೂ ಗುರುತಾಗಲಿಲ್ಲ.

Word by Word

तस्मिन्in that (time/place)

संक्रन्देin the battle/uproar

तुमुलेtumultuous, fierce

वर्तमानेwhile occurring/going on

सैन्येin the army

भग्नेwhen (it was) broken/routed

लीयमानेwhile hiding/being concealed

कुरूणाम्of the Kurus

अनीकानाम्of the divisions/armies

प्रविभागेin the distribution/arrangement

अप्रकाशेin obscurity, when not visible

नnot

अज्ञायन्तwere recognized/known

कुरवःthe Kurus (Kauravas)

नnor/not

इतरेthe others (the opposing side)

चand

Speaker

संजय उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes