Shloka 26
महद्िः समरे तस्मिन्नन्योन्यमभिजषघ्नतु: । विपुलै: पर्वताग्रैश्न नानाधातुभिराचितै:,भारत! तत्पश्चात् वे एक-दूसरेपर नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंकी वर्षा करने लगे। लोहेके परिघ, शूल, गदा, मुसल, मुद्गर, पिनाक, खड्ग, तोमर, प्रास, कम्पन, तीखे नाराच, भलल, बाण, चक्र, फरसे, लोहेकी गोली, भिन्दिपाल, गोशीर्ष, उलूखल, बड़ी-बड़ी शाखाओंवाले उखाड़े हुए नाना प्रकारके वृक्ष--शमी, पीलु, कदम्ब, चम्पा, इंगुद, बेर, विकसित कोविदार, पलाश, अरिमेद, बड़े-बड़े पाकड़, बरगद और पीपल--इन सबके द्वारा उस महासमरमें वे एक-दूसरेपर चोट करने लगे। नाना प्रकारकी धातुओंसे व्याप्त विशाल पर्वतशिखरोंद्वारा भी वे परस्पर आघात करते थे
sañjaya uvāca | mahadbhir samare tasminn anyonyam abhijaghnatuḥ | vipulaiḥ parvatāgraiś ca nānādhātubhir ācitaiḥ |
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭಾರತಾ! ಆ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಹೊಡೆದರು; ನಾನಾ ಧಾತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ವಿಶಾಲ ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಿಂದಲೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬಲವಾಗಿ ಆಘಾತಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಪರಸ್ಪರದ ಮೇಲೆ ನಾನಾವಿಧ ಅಸ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಗಳ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಿದರು—ಇನಿಯ ಪರಿಘಗಳು, ಶೂಲಗಳು, ಗದೆಗಳು, ಮುಸಲಗಳು, ಮುದ್ಗರಗಳು, ಖಡ್ಗಗಳು, ತೋಮರಗಳು, ಪ್ರಾಸಗಳು, ತೀಕ್ಷ್ಣ ನಾರಾಚಗಳು, ಭಲ್ಲಗಳು, ಬಾಣಗಳು, ಚಕ್ರಗಳು, ಪರಶುಗಳು, ಇನಿಯ ಗೋಳಗಳು, ಭಿಂದಿಪಾಲಗಳು, ಗೋಶೀರ್ಷಗಳು, ಉಲೂಖಲಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬೆಗಳಿರುವಂತೆ ಬೇರುಸಹಿತ ಕಿತ್ತು ತಂದ ವಿವಿಧ ವೃಕ್ಷಗಳು—ಶಮೀ, ಪೀಲು, ಕದಂಬ, ಚಂಪಾ, ಇಂಗುದ, ಬೇರ, ಅರಳಿದ ಕೋವಿದಾರ, ಪಲಾಶ, ಅರಿಮೇದ, ಪಾಕಡ, ಆಲ, ಅರಳಿ—ಇವೆಲ್ಲದಿಂದ ಆ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಸ್ಪರ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war can strip away restraint and proportionality: when anger and desperation dominate, even nature (mountain-peaks) is turned into an instrument of harm. Implicitly, it warns that unchecked violence tends to escalate beyond conventional limits, obscuring dharma and humane conduct.
Sañjaya describes an intense phase of combat in which the opposing fighters strike each other repeatedly, using enormous, mineral-laden mountain-peaks as weapons—an image of extreme, almost cataclysmic warfare.