Shloka 23
मुष्टिनाभ्याहतस्तेन प्रचचाल घटोत्कच: । क्षितिकम्पे यथा शैल: सवृक्षस्तृणगुल्मवान्,अभियाति द्रुतं कर्ण तद् वारय महारथम् । संजय कहते हैं--राजन! युद्धस्थलमें इस प्रकार कर्णका वध करनेकी इच्छासे उद्यत हुए घटोत्कचको सूतपुत्रके रथकी ओर आते देख आपके पुत्र दुर्योधनने दःशासनसे इस प्रकार कहा--'भाई! यह राक्षस रणभूमिमें कर्णका वेगपूर्वक पराक्रम देखकर तीव्र गतिसे उसपर आक्रमण कर रहा है; अतः उस महारथी घटोत्कचको रोको उसके मुक्केकी मार खाकर घटोत्कच उसी प्रकार काँप उठा, जैसे भूकम्प होनेपर वृक्ष, तृण और गुल्मोंसहित पर्वत हिलने लगता है
muṣṭinābhyāhatastena pracacāla ghaṭotkacaḥ | kṣitikampe yathā śailaḥ savṛkṣastṛṇagulmavān, abhiyāti drutaṃ karṇa tad vārayā mahāratham |
ಅವನ ಮುಷ್ಟಿಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಹೊಡೆತ ತಿಂದ ಘಟೋತ್ಕಚನು ತೂಗಾಡಿದನು; ಭೂಕಂಪದಲ್ಲಿ ಮರ-ಹುಲ್ಲು-ಪೊದೆಗಳೊಡನೆ ಪರ್ವತ ಕಂಪಿಸುವಂತೆ. “ಕರ್ಣನ ಕಡೆಗೆ ಅವನು ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಆ ಮಹಾರಥಿಯನ್ನು ತಡೆ!” ಎಂದು ಕೂಗು ಎದ್ದಿತು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the fragility beneath martial grandeur: even a seemingly immovable force can be shaken by a single blow, and in war, protective counsel arises from attachment to one’s champions—revealing how strategy and loyalty operate amid ethically corrosive violence.
Sañjaya describes Ghaṭotkaca staggering after being punched, compared to a vegetation-covered mountain trembling in an earthquake. He then conveys the urgent call to stop Ghaṭotkaca as he rushes swiftly toward Karṇa.