Shloka 31
भीमसेन-धृष्टद्युम्नयोर्वाक्यं
Bhīmasena and Dhṛṣṭadyumna’s Speeches on Kṣātra-Dharma
जघानोरसि संक्रुद्ध: कालज्वलनसंनिभै: । अत्यन्त क्रोधमें भरे हुए घटोत्कचने युद्धस्थलमें कालाग्निके समान दस तेजस्वी बाणोंद्वारा अश्वत्थामाकी छातीमें गहरी चोट पहुँचायी ।। ३० इ ।। स तैरभ्यायतैर्विद्धो राक्षसेन महाबल:,राक्षसद्वारा चलाये हुए उन विशाल बाणोंसे घायल हो महाबली अभश्वत्थामा समरांगणमें आँधीके हिलाये हुए वृक्षके समान काँपने लगा। वह ध्वजदण्डका सहारा ले मूर्च्छित हो गया
sañjaya uvāca |
jaghānorasi saṅkruddhaḥ kālajvalanasaṃnibhaiḥ |
atyanta-krodha-meṃ bhare hue ghaṭotkacane yuddhasthaleṃ kālāgni-ke samāna daśa tejasvī bāṇoṃdvārā aśvatthāmā-kī chātī-meṃ gaharī coṭ pahuṃcāyī ||
sa tair abhyāyataiḥ viddho rākṣasena mahābalaḥ |
rākṣasa-dvārā calāye hue un viśāla bāṇoṃse ghāyal ho mahābalī aśvatthāmā samarāṅgaṇ-meṃ āṃdhī-ke hilāye hue vṛkṣa-ke samāna kāṃpane lagā |
sa dhvajadaṇḍa-śaraṇaṃ le mūrcchitaḥ abhavat ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅತಿಕ್ರೋಧದಿಂದ ಉರಿದ ಘಟೋತ್ಕಚನು ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಜ್ವಲಿಸುವ ಹತ್ತು ತೇಜಸ್ವಿ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಅವನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ನಾಟಿದನು. ಆ ಮಹಾಬಲ ರಾಕ್ಷಸನು ಬಿಟ್ಟ ವೇಗವಂತ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಿದ್ಧನಾದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಅಶ್ವತ್ಥಾಮನು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಅಲುಗುವ ಮರದಂತೆ ಕಂಪಿಸಿದನು; ಧ್ವಜದಂಡವನ್ನು ಆಸರೆಯಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದನು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical danger of uncontrolled anger in war: wrath intensifies cruelty and blinds judgment, while the battlefield remains a realm where even celebrated strength can collapse in an instant—reminding the listener of human fragility under the shadow of Kāla (death/time).
Ghaṭotkaca, furious, shoots ten extremely powerful arrows into Aśvatthāmā’s chest. Aśvatthāmā, badly wounded, shakes like a storm-tossed tree and then, leaning on his banner-staff, loses consciousness on the battlefield.