Shloka 13
Nārāyaṇāstra-utpātaḥ — Aśvatthāman’s Rallying Roar after Droṇa’s Fall (द्रोणपर्व, अध्याय १६७)
प्रतिविन्ध्यमथायान्तं मयूरसदृशै्हयै: । दुःशासनो महाराज यत्तो यत्तमवारयत्,राजन! सैकड़ों मायाओंके प्रयोगमें कुशल भीमसेन-कुमार राक्षस घटोत्कचको आते देख अभश्वत्थामाने रोका ।। ट्रुपदं वृषसेनस्तु ससैन्यं सपदानुगम् । वारयामास समरे द्रोणप्रेप्सुं महारथम् समरांगणमें द्रोणको पराजित करनेकी इच्छावाले सेना और सेवकोंसहित महारथी द्रपदको वृषसेनने रोका
sañjaya uvāca |
prativindhyam athāyāntaṃ mayūrasadṛśair hayaiḥ |
duḥśāsano mahārāja yatto yattam avārayat ||
trupadaṃ vṛṣasenastu sasainyaṃ sapadānugam |
vārayāmāsa samare droṇaprepsuṃ mahāratham ||
ಮಹಾರಾಜ! ನವಿಲಿನಂತೆ ಶೋಭಿಸುವ ಕುದುರೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಿಂಧ್ಯನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ರಾಜನ್, ಅವನು ಎಡೆಎಡೆಗೆ ತಿರುಗಿದರೂ ದುಶ್ಶಾಸನನು ಅವನನ್ನು ಮರುಮರು ತಡೆದನು. ಅದೇ ಸಮರದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣನನ್ನು ಪತನಗೊಳಿಸಲು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ಸೇನೆ-ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ ಬಂದ ಮಹಾರಥಿ ದ್ರುಪದನನ್ನು ವೃಷಸೇನನು ತಡೆದನು.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in a righteous cause, action unfolds amid resistance: vows, intentions, and duties are continually tested by opposing forces. The verse highlights how warfare becomes a sequence of ethical pressures—steadfastness, restraint, and responsibility—rather than a simple pursuit of personal aims.
Prativindhya advances with splendid horses, but Duḥśāsana repeatedly blocks his movement. At the same time, Vṛṣasena confronts and restrains Drupada, who has come with troops and attendants determined to defeat Droṇa.