Shloka 55
Droṇa Encircled at Night: Coalition Advance and Battlefield Omens (द्रोणपर्यावरणं रात्रियुद्धवर्णनम्)
Devanagari script
अन्यं तु रथमास्थाय द्रोण: प्रहरतां वर: । व्यूहद्वारं समासाद्य युद्धाय समुपस्थित:,उस समय उस श्रेष्ठ महारथी वीरको आपके पुत्रोंने पुन- आकर चारों ओरसे घेर लिया। योद्धाओंमें श्रेष्ठ द्रोणाचार्य दूसरे रथपर बैठकर व्यूहके द्वारपर आ पहुँचे और युद्धके लिये उद्यत हो गये
Translation
ಆಗ ಪ್ರಹಾರಕರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ದ್ರೋಣನು ಮತ್ತೊಂದು ರಥವನ್ನು ಏರಿ, ವ್ಯೂಹದ್ವಾರವನ್ನು ತಲುಪಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸನ್ನದ್ಧನಾಗಿ ನಿಂತನು.
Word by Word
अन्यम्another
अन्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थायhaving mounted
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था (स्था)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Non-finite
द्रोणःDrona
द्रोणः:
Karta
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहरताम्of the strikers/attackers
प्रहरताम्:
TypeNoun
Rootप्र-हृ (हृ) / प्रहर (as verbal noun base)
FormMasculine, Genitive, Plural
वरःthe best
वरः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यूहbattle-array/formation
व्यूह:
TypeNoun
Rootव्यूह
FormMasculine, Stem (compound member), Singular
द्वारम्gate/entrance
द्वारम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वार
FormNeuter, Accusative, Singular
समासाद्यhaving reached/approached
समासाद्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद् (सद्)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Non-finite
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Dative, Singular
समुपस्थितःstood ready/arrived and stood
समुपस्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-उप-√स्था (स्था)
Formक्त (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes