Shloka 60
Droṇa-parva Adhyāya 114 — Karṇa–Bhīmasena Missile Exchange, Disarmament, and Arjuna’s Intervention
जब वे पी चुके तो उन्हें टहलाया और नहलाया गया। उसके बाद दाना और चारा खिलाया गया। फिर उन्हें सब प्रकारसे सुसज्जित किया गया। उनके अंगोंमें गड़े हुए बाण पहले ही निकाल दिये गये थे। वे चारों घोड़े सोनेकी मालाओंसे विभूषित थे। उन योग्य अश्वोंकी कान्ति सुवर्णके समान थी। वे सुशिक्षित और शीघ्रगामी थे। उनके मनमें हर्ष और उत्साह था। तनिक भी व्यग्रता नहीं थी। उन्हें विधिपूर्वक सजाया गया था। स्वर्णमय अलंकारोंसे अलंकृत उन अभश्वोंको सारथिने विधिपूर्वक रथमें जोता। वह रथ सुवर्णमय केशरोंसे सुशोभित सिंहके चिह्लवाले विशाल ध्वजसे सम्पन्न था। मणियों और मूँगोंसे चित्रित सोनेकी शलाकाओंसे शोभायमान एवं श्वेत पताकाओंसे अलंकृत था। उस रथके ऊपर स्वर्णमय दण्डसे विभूषित छत्र तना हुआ था तथा रथके भीतर नाना प्रकारके शस्त्र तथा अन्य आवश्यक सामान रखे गये थे ।। ५५-- ५९ || दारुकस्यानुजो भ्राता सूतस्तस्य प्रिय: सखा । न्यवेदयद् रथं युक्त वासवस्येव मातलि:,जैसे मातलि इन्द्रका सारथि और सखा भी है, उसी प्रकार दारुकका छोटा भाई सात्यकिका सारथि और प्रिय सखा था। उसने सात्यकिको यह सूचना दी कि रथ जोतकर तैयार है
sañjaya uvāca | dārukasya anujo bhrātā sūtas tasya priyaḥ sakhā | nyavedayad rathaṃ yuktaṃ vāsavasyeva mātaliḥ ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಶ್ವಗಳು ನೀರು ಕುಡಿದ ಬಳಿಕ ಅವುಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ನಡೆಯಿಸಿ ಸ್ನಾನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ನಂತರ ಧಾನ್ಯವೂ ಮೇವುಗೂ ನೀಡಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವುಗಳ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡಿದ್ದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ನಾಲ್ಕು ಅಶ್ವಗಳೂ ಸ್ವರ್ಣಮಾಲೆಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತವಾಗಿದ್ದವು; ಸುಶಿಕ್ಷಿತವೂ ವೇಗಗಾಮಿಯೂ ಆದ ಅವುಗಳ ಕಾಂತಿ ಸ್ವರ್ಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರ್ಷೋತ್ಸಾಹವಿತ್ತು; ಅಲ್ಪವೂ ವ್ಯಗ್ರತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡು ಸ್ವರ್ಣಾಲಂಕಾರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಅಶ್ವಗಳನ್ನು ಸಾರಥಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ರಥಕ್ಕೆ ಜೂಡಿದನು. ಆ ರಥವು ಸ್ವರ್ಣಕೇಶರಗಳಿಂದ ಶೋಭಿಸುವ ಸಿಂಹಚಿಹ್ನೆಯ ಮಹಾಧ್ವಜವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಮಣಿ-ಪ್ರವಾಳಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ಸ್ವರ್ಣಶಲಾಕೆಗಳಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಶ್ವೇತ ಪತಾಕೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವರ್ಣದಂಡದ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿದ ಛತ್ರದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು; ಒಳಗೆ ನಾನಾವಿಧ ಶಸ್ತ್ರಗಳೂ ಅಗತ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳೂ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ನಂತರ ದಾರುಕನ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ—ಅವನ ಸೂತ, ಪ್ರಿಯಸಖ, ಮತ್ತು ಸಾತ್ಯಕಿಯ ಸಾರಥಿ—ರಥ ಜೂಡಿಸಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು; ವಾಸವ (ಇಂದ್ರ)ನ ಸಾರಥಿ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ ಮಾತಲಿಯಂತೆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma in action through disciplined preparedness and loyal service: a charioteer’s careful readiness and truthful reporting support the warrior’s duty and the larger ethical order of the campaign.
Sañjaya narrates that Dāruka’s younger brother—serving as Sātyaki’s charioteer and close friend—announces that the chariot has been yoked and is ready, likening his role to Mātali’s trusted service to Indra.