Shloka 42
Droṇa’s Conditional Boon: The Plan to Capture Yudhiṣṭhira (द्रोणेन युधिष्ठिरग्रहणोपायः)
यह दशा्कुलभूषण श्रीकृष्ण और पाण्डुपुत्र अर्जुनको नहीं जानता है, वे दोनों पूर्वदेवता महात्मा नर और नारायण हैं ।। एकात्मानौ द्विधाभूतौ दृश्येते मानवैर्भुवि । मनसा5पि हि दुर्धर्षा सेनामेतां यशस्विनौ
yaḥ daśākula-bhūṣaṇaṃ śrīkṛṣṇaṃ pāṇḍuputram arjunaṃ ca na jānāti, tau pūrva-devatā mahātmānau nara-nārāyaṇau. ekātmānau dvidhā-bhūtau dṛśyete mānavair bhuvi; manasāpi hi durdharṣā senām etāṃ yaśasvinau.
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಯದುಕುಲಭೂಷಣನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನೂ ಪಾಂಡುಪುತ್ರನಾದ ಅರ್ಜುನನನ್ನೂ ಯಾರು ಅರಿಯರೋ, ಅವರು ಅವರ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯರು. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಪುರಾತನ ದಿವ್ಯ ಮಹಾತ್ಮರು—ನರ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣರು. ಏಕಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಾನವರ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಇಬ್ಬರಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಆ ಯಶಸ್ವಿಗಳು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪಮಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಈ ಸಮಸ್ತ ಸೇನೆಗೆ ದುರ್ದರ್ಶರು.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse asserts the divine identity and unified essence of Kṛṣṇa and Arjuna as Nārāyaṇa and Nara. Ethically, it frames the battle’s outcome as aligned with dharma and providence: when righteousness is supported by divine purpose, mere numerical strength cannot prevail.
In Drona Parva, as the war intensifies, the narrator underscores that Kṛṣṇa and Arjuna are not ordinary allies but the primordial divine pair Nara-Nārāyaṇa. Their unity and irresistible power are highlighted to explain why the opposing army cannot truly overcome them.