Shloka 34
Sātyaki-praveśaḥ and Duryodhana-saṃnipātaḥ
Sātyaki’s passage and Duryodhana’s mass engagement
सिद्धचारणसंघाश्न विद्याधरमहोरगा: । ब्रह्मा और चन्द्रमा आदि सब देवता विमानोंपर बैठकर वहाँ युद्ध देखनेके लिये आये थे। उनके साथ ही सिद्धों और चारणोंके समूह, विद्याधर और बड़े-बड़े नागगण भी भे ३३६ || गतप्रत्यागताक्षेपैश्षित्रैरस्त्रविधातिभि:
siddhacāraṇasaṅghāś ca vidyādharamahoragāḥ | brahmā ca candramāś caiva devāś ca vividhāḥ sthitāḥ | vimānaiḥ samupāgatā yuddhaṃ draṣṭuṃ yathāvidhi ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಸಿದ್ಧ-ಚಾರಣರ ಸಮೂಹಗಳು, ವಿದ್ಯಾಧರರು ಮತ್ತು ಮಹೋರಗ ನಾಗಗಣಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದರು. ಬ್ರಹ್ಮ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆಸೀನರಾಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನೋಡಲು ಆಗಮಿಸಿದರು; ಅಸ್ತ್ರಶಸ್ತ್ರಗಳ ಎಸೆತ-ಪ್ರತಿಎಸೆತ, ಪ್ರಹಾರ-ಪ್ರತಿಪ್ರಹಾರಗಳಿಂದ ಆ ರಣಭೂಮಿ ದಿವ್ಯವೂ ಭಯಂಕರವೂ ಆದ ದೃಶ್ಯವಾಯಿತು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that the Kurukṣetra war is not merely human conflict but a cosmic, morally weighty event: even divine beings gather as witnesses, implying that actions in war are accountable before a larger order (dharma) and remembered beyond the battlefield.
Sañjaya describes celestial spectators—Siddhas, Cāraṇas, Vidyādharas, great serpent-beings, and major gods like Brahmā and the Moon—arriving in vimānas to watch the battle unfold.