Adhyaya 1
द्रोणपर्व (अध्याय १) — भीष्मनिधनानन्तरं धृतराष्ट्रस्य शोकः, सेनायाः स्थितिः, कर्णस्मरणं च (Droṇa Parva, Chapter 1: Dhṛtarāṣṭra’s grief after Bhīṣma’s fall and the army’s reorientation toward Karṇa)
Upa-parva: Droṇābhiṣeka Upaparva (Command Transition after Bhīṣma’s Fall)
Janamejaya asks Vaiśaṃpāyana how Dhṛtarāṣṭra responded after hearing that Devavrata (Bhīṣma), renowned for unmatched strength and valor, had been brought down through Śikhaṇḍin’s agency. Vaiśaṃpāyana describes the king’s persistent agitation and the arrival of Saṃjaya from the camp to Nāgāhvaya (Hastināpura). Dhṛtarāṣṭra questions Saṃjaya about what the Kurus did after Bhīṣma’s fall and how such a vast host could proceed while submerged in grief. Saṃjaya reports that both sides paused separately, expressed astonishment and admiration for the kṣatra code, arranged a bed for Bhīṣma with arrows, established protective watch, circumambulated him, and then returned to renewed engagement. He depicts the Kaurava army as structurally and psychologically diminished without Bhīṣma, using multiple similes of disorientation and loss. In this vacuum, Kauravas and allied kings repeatedly call upon Karṇa as a hoped-for stabilizer, while the narrative recalls Karṇa’s earlier resentment and vow not to fight while Bhīṣma lived, and Dhṛtarāṣṭra anxiously asks whether Karṇa can now ‘fill the breach’ and restore the Kauravas’ prospects.
Chapter Arc: व्यास-स्मरण और ‘जय’ का मंगलाचरण होते ही दृश्य कुरुक्षेत्र पर टिकता है—भीष्म के पतन के बाद धृतराष्ट्र शोकाकुल होकर संजय से पूछते हैं: अब क्या हुआ? → धृतराष्ट्र की चिंता दुर्योधन की राज्य-लालसा और भीष्म-द्रोण जैसे महारथियों पर आश्रित युद्धनीति से जुड़ती है। शंख-भेरी-तूर्य के निनाद के साथ दोनों सेनाएँ फिर से व्यवस्थित होती हैं, पर कौरव-सेना भीष्म-विहीन होकर नक्षत्रहीन आकाश-सी डगमगाती है। → भीष्म के धराशायी होते ही कौरव-वाहिनी का मनोबल टूटता है—रथ, अश्व, गज व्याकुल; सैनिकों के हृदय में शून्य और भय। इसी रिक्ति को भरने के लिए कर्ण का उभार निर्णायक क्षण बनता है: वह खंडित अंश की पूर्ति कर शत्रुओं में आतंक जगाने वाला ‘पुरुषव्याघ्र’ रूप धारण करता है। → अध्याय का निष्कर्ष एक संक्रमण है—भीष्म-युग का अंत और नई धुरी का आरंभ। कौरव पक्ष अपने टूटे मनोबल को कर्ण के पराक्रम और निष्ठा पर टिकाकर आगे बढ़ने का संकल्प करता है। → भीष्म के बाद नेतृत्व और विजय-आशा किसके हाथ टिकेगी—और कर्ण का यह उभार युद्ध की दिशा को कहाँ मोड़ेगा?
Shlokas
Verse 1
नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् | देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत् ।।
ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹಾಗೆಯೇ ನರೋತ್ತಮ ನರ (ಅರ್ಜುನ)ನಿಗೂ; ದೇವಿ ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಸರನ್ನು ವಂದಿಸಿ, ನಂತರ ‘ಜಯ’ (ಮಹಾಭಾರತ)ವನ್ನು ಪಠಿಸಬೇಕು.
Verse 2
धृतराष्ट्रस्ततो राजा शोकव्याकुललोचन: । किमचेष्टत विप्रर्षे हते पितरि वीर्यवान्
ಜನಮೇಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೇ! ಆಗ ಶೋಕದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿರುವ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು; ಪಿತೃತುಲ್ಯನಾದ ಹಿರಿಯ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದಾಗ ಆ ವೀರ್ಯವಂತನು ಏನು ಮಾಡಿದನು?
Verse 3
तस्य पुत्रो हि भगवन् भीष्मद्रोणमुखै रथै: । पराजित्य महेष्वासान् पाण्डवान् राज्यमिच्छति
ಭಗವನ್! ಅವನ ಪುತ್ರ ದುರ್ಯೋಧನನು, ಭೀಷ್ಮ-ದ್ರೋಣ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾರಥಿಗಳ ಆಶ್ರಯದಿಂದ, ಮಹಾಧನುರ್ಧರರಾದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ.
Verse 4
तस्मिन् हते तु भगवन् केतौ सर्वधनुष्मताम् | यदचेष्टत कौरव्यस्तन्मे ब्रूहि तपोधन
ಭಗವನ್! ತಪೋಧನ! ಸಮಸ್ತ ಧನುರ್ಧರರ ಧ್ವಜಸ್ವರೂಪನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದ ಮೇಲೆ, ಕೌರವ ದುರ್ಯೋಧನನು ಯಾವ ಯಾವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು—ಅವೆಲ್ಲವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
Verse 5
वैशम्पायन उवाच निहतं पितरं श्रुत्वा धृतराष्ट्री जनाधिप: । लेभे न शान्तिं कौरव्यश्चिन्ताशोकपरायण:
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಜನಮೇಜಯ! ಪಿತೃತುಲ್ಯನಾದ ಹಿರಿಯ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ, ಕೌರವ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲೂ ಶೋಕದಲ್ಲೂ ಮುಳುಗಿದನು; ಅವನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ.
Verse 6
तस्य चिन्तयतो दुःखमनिशं पार्थिवस्य तत् | आजगाम विशुद्धात्मा पुनर्गावल्गणिस्तदा
ರಾಜನು ಆ ದುಃಖವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವಿಶುದ್ಧಹೃದಯನಾದ ಗಾವಲ್ಗಣಪುತ್ರ ಸಂಜಯನು ಮತ್ತೆ ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದನು.
Verse 7
शिबिरात् संजयं प्राप्त निशि नागाह्यं पुरम् आम्बिकेयो महाराज धृतराष्ट्रोडन्वपृच्छत,महाराज! रातके समय कुरुक्षेत्रके शिविरसे हस्तिनापुरमें आये हुए संजयसे अम्बिकानन्दन धृतराष्ट्रने वहाँका समाचार पूछा
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಶಿಬಿರದಿಂದ ನಾಗಾಹ್ವಯ (ಹಸ್ತಿನಾಪುರ) ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಂಜಯನನ್ನು ಅಂಬಿಕಾಪುತ್ರ ಮಹಾರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದನು.
Verse 8
श्रुत्वा भीष्मस्य निधनमप्रहृष्टमना भूशम् । पुत्राणां जयमाकाड्क्षन् विललापातुरों यथा
ಭೀಷ್ಮನ ನಿಧನವನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನ ಮನಸ್ಸು ಬಹಳವಾಗಿ ಹರ್ಷರಹಿತವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಪುತ್ರರ ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾ, ಆತುರನಾದವನಂತೆ ಅವನು ಅಳಲಾಡಿದನು.
Verse 9
भीष्मकी मृत्युका वृत्तान्त सुनकर उनका मन सर्वथा अप्रसन्न एवं उत्साहशून्य हो गया था। वे अपने पुत्रोंकी विजय चाहते हुए आतुरकी भाँति विलाप कर रहे थे ।।
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ತಾತ ಸಂಜಯ! ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನಿಗಾಗಿ ಬಹಳ ಶೋಕಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಕಾಲದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದ ಕೌರವರು ಮುಂದೇನು ಮಾಡಿದರು?
Verse 10
कि नु स्वित् कुरवो5कार्षु्निमग्ना: शोकसागरे,उन दुर्धर्ष वीर महात्मा भीष्मके मारे जानेपर तो समस्त कुरुवंशी शोकके समुद्रमें डूब गये होंगे; फिर उन्होंने कौन-सा कार्य किया?
ಅಜೇಯ ವೀರ ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದಾಗ ಸಮಸ್ತ ಕೌರವರು ಶೋಕಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಹೋಗಿರಬೇಕು; ಆ ಅಪಾರ ದುಃಖದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುಂದೇನು ಮಾಡಿದರು?
Verse 11
तदुदीर्ण महत् सैन्यं त्रैलोक्यस्यापि संजय । भयमुत्पादयेत् तीव्रं पाण्डवानां महात्मनाम्,संजय! महात्मा पाण्डवोंकी वह विशाल एवं प्रचण्ड सेना तो तीनों लोकोंके हृदयमें तीव्र भय उत्पन्न कर सकती है
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಸಂಜಯಾ! ಆ ಮಹಾಸೈನ್ಯವು ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡು ಎದ್ದಾಗ ತ್ರಿಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ತೀವ್ರ ಭಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಬಲ್ಲದು; ಹಾಗಿರಲು ಮಹಾತ್ಮ ಪಾಂಡವರ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಸುಲಭ!
Verse 12
को हि दौर्योधने सैन्ये पुमानासीन्महारथ: । य॑ं प्राप्प समरे वीरा न त्रस्यन्ति महाभये
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ದುರ್ಯೋಧನನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಆ ವೀರ ಮಹಾರಥಿ ಯಾರು? ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯ ಮಹಾಭಯದ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಅವನ ಆಶ್ರಯದಿಂದ ಕೌರವ ಯೋಧರು ನಡುಗಲಿಲ್ಲ.
Verse 13
देवव्रते तु निहते कुरूणामृषभे तदा । किमकार्षु्नुपतयस्तन्ममाचक्ष्व संजय
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಕುರುಗಳ ವೃಷಭನಾದ ದೇವವ್ರತ (ಭೀಷ್ಮ) ಹತನಾದಾಗ, ಆಗ ರಾಜರು ಏನು ಮಾಡಿದರು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು, ಸಂಜಯ.
Verse 14
संजय! कुरुश्रेष्ठ देवव्रतके मारे जानेपर उस समय सब राजाओंने कौन-सा कार्य किया? यह मुझे बताओ ।।
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಏಕಾಗ್ರಮನದಿಂದ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದೇವವ್ರತ (ಭೀಷ್ಮ) ಹತನಾದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರು ಮಾಡಿದುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
Verse 15
निहते तु तदा भीष्म॑ राजन् सत्यपराक्रमे । तावका: पाण्डवेयाश्र प्राध्यायन्त पृथक् पृथक्,राजन! जब सत्यपराक्रमी भीष्म मार दिये गये, उस समय आपके पुत्र और पाण्डव अलग-अलग चिन्ता करने लगे
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಭೀಷ್ಮ ಹತನಾದಾಗ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರೂ ಪಾಂಡವರೂ—ಇಬ್ಬರೂ—ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.
Verse 16
विस्मिताश्र प्रद्ष्टाश्न क्षत्रधर्म निशम्य ते । स्वधर्म निन्दमानास्ते प्रणिपत्य महात्मने
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮವನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದಲೂ ಹರ್ಷದಿಂದಲೂ ತುಂಬಿದರು. ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕಠೋರ ಧರ್ಮವನ್ನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಾ ಪುರುಷಸಿಂಹನಾದ ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಯಥೋಚಿತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಿದರು.
Verse 17
शयनं कल्पयामासुर्भीष्मायामितकर्मणे | सोपधान नरव्याप्र शरै: संनतपर्वभि:
ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ! ಅವರು ಅಮಿತಕರ್ಮನಾದ ಭೀಷ್ಮನಿಗಾಗಿ ತಲೆಯಣೆಯೊಡನೆ ಶಯನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು—ಸಂಧಿಗಳು ವಂಗಿದ ಬಾಣಗಳಿಂದ.
Verse 18
विधाय रक्षां भीष्माय समाभाष्य परस्परम् | अनुमान्य च गाड़ेयं कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्
ಈ ರೀತಿ ಪರಸ್ಪರ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ಭೀಷ್ಮನ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ನಂತರ ಗಂಗಾನಂದನ ದೇವವ್ರತ (ಗಾಂಗೇಯ)ನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿದರು.
Verse 19
क्रोधसंरक्तनयना: समवेत्य परस्परम् । पुनर्युद्धाय निर्जग्मु: क्षत्रिया: कालचोदिता:
ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಪರಸ್ಪರ ಸೇರಿ ಮತ್ತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು; ಕಾಲದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವರು ಪುನಃ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.
Verse 20
ततस्तूर्यनिनादैश्व॒ भेरीणां निनदेन च । तावकानामनीकानि परेषां च विनिर्ययु:,तदनन्तर बाजोंकी ध्वनि और नगाड़ोंकी गड़गड़ाहटके साथ आपकी तथा पाण्डवोंकी भी सेनाएँ युद्धके लिये निकलीं
ನಂತರ ತೂರ್ಯಗಳ ನಿನಾದ ಮತ್ತು ಭೇರಿಗಳ ಗರ್ಜನೆಯ ನಡುವೆ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯೂ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಸೇನೆಯೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಟವು.
Verse 21
राजेन्द्र! जिस समय गंगानन्दन भीष्म रथसे गिरे थे
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜೇಂದ್ರ! ಗಂಗಾನಂದನನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ರಥದಿಂದ ಬಿದ್ದಾಗ, ಸೂರ್ಯನು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಂಗತನಾಗಿದ್ದನು. ಮಹಾತ್ಮ ಭೀಷ್ಮನು ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿತವಚನವನ್ನು ಹೇಳಿದನು; ಆದರೆ ಕಾಲಬಲದಿಂದ ಅವರ ವಿವೇಕಶಕ್ತಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಆದಕಾರಣ ಭರತವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಅವನ ಉಪಕಾರಕ ಸಲಹೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ಅಮರ್ಷದ ವಶವಾಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತಕ್ಷಣವೇ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.
Verse 22
अनादृत्य वच: पथ्यं गाड़ेयस्य महात्मन: । निर्ययुर्भरतश्रेष्ठा: शस्त्राण्यादाय सत्वरा:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಗಾಧೇಯ ಮಹಾತ್ಮನ ಪಥ್ಯವೂ ಹಿತಕರವೂ ಆದ ವಚನವನ್ನು ಅನಾದರಿಸಿ, ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠರು ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟರು.
Verse 23
व्यावृत्तेडर्यम्णि राजेन्द्र पतिते जाह्नवीसुते । अमर्षवशमापन्ना: कालोपहतचेतस:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ರಾಜೇಂದ್ರ! ದಿನವು ತಿರುಗಿ, ಜಾಹ್ನವೀಸುತನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಪತಿತನಾದಾಗ, ಕೌರವರು ಅಮರ್ಷದ ವಶರಾದರು; ಕಾಲದ ಪ್ರಹಾರದಿಂದ ಅವರ ಚೇತನ ಮಂಕಾಯಿತು. ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನ ಮೋಹಜನಿತ ನಡೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತನುವಂಶಜನು ಹತನಾದ ಕಾರಣ, ಎಲ್ಲ ರಾಜರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕೌರವರು ಮರಣದ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡವರಂತೆ ಆದರು.
Verse 24
अजावय इवागोपा बने श्वापदसंकुले । भृशमुद्विग्नमनसो हीना देवव्रतेन ते
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಕ್ರೂರ ಮೃಗಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಯುವವನಿಲ್ಲದ ಕುರಿ-ಮೇಕೆಗಳು ಹೇಗೆ ಭಯದಿಂದ ಕಳವಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ದೇವವ್ರತ (ಭೀಷ್ಮ) ಇಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನ ಪುತ್ರರೂ ಅವರ ಸೇನೆಯೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ವಿಗ್ನರಾದರು.
Verse 25
पतिते भरतश्रेष्ठे बभूव कुरुवाहिनी । द्यौरिवापेतनक्षत्रा हीनं खमिव वायुना
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದರು—ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ಪತಿತನಾದಾಗ, ಕುರುಸೇನೆ ನಕ್ಷತ್ರರಹಿತ ಆಕಾಶದಂತೆ, ವಾಯುರಹಿತ ಅಂತರಿಕ್ಷದಂತೆ, ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಕಳವಳಗೊಂಡಿತು.
Verse 26
विपन्नसस्थेव मही वाक् चैवासंस्कृता तथा । आसुरीव यथा सेना निगृहीते नृूपे बलौ
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭರತಶಿರೋಮಣಿ ಭೀಷ್ಮನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಕೌರವಸೇನೆ ವ್ಯಥಿತವಾಗಿ, ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿ, ಶ್ರೀಹೀನವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು; ಬೆಳೆ ನಾಶವಾದ ಭೂಮಿಯಂತೆ, ಸಂಸ್ಕಾರರಹಿತ ವಾಣಿಯಂತೆ, ರಾಜ ಬಲಿ ನಿಗ್ರಹಿತನಾದಾಗ ನಾಯಕವಿಲ್ಲದ ಅಸುರಸೇನೆಯಂತೆ।
Verse 27
विधवेव वरारोहा शुष्कतोयेव निम्नगा । वृकैरिव वने रुद्धा पृषती हतयूथपा
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅದು ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಿಧವೆಯಂತೆ, ನೀರು ಒಣಗಿದ ನದಿಯಂತೆ; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೋಳಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ, ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕ ಹತನಾದ ಚಿತ್ತರ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು।
Verse 28
शरभाहतसिंहेव महती गिरिकन्दरा । भारती भरतश्रेष्ठे पतिते जाह्नवीसुते
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಜಾಹ್ನವೀಸುತನಾದ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನು ಬಿದ್ದಾಗ ಭಾರತಿ ಸೇನೆ ಕುಸಿದುಬಿಟ್ಟಿತು; ಶರಭನ ಆಘಾತದಿಂದ ಗುಹೆಯೊಳಗಿನ ಸಿಂಹ ಹತನಾದರೆ ಮಹಾ ಪರ್ವತಕಂದರ ಹೇಗೆ ಶೂನ್ಯವಾಗಿ ಧ್ವಸ್ತವಾಗುವದೋ ಹಾಗೆ।
Verse 29
गंगानन्दन भरतश्रेष्ठ भीष्मके धराशायी होनेपर भरत-वंशियोंकी सेना विधवा सुन्दरीके समान
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಗಂಗಾನಂದನ ಭೀಷ್ಮನು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಕೌರವಸೇನೆ ಭಯಭೀತವಾಗಿ, ವ್ಯಾಕುಲವಾಗಿ, ಶ್ರೀಹೀನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿತು—ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ವಿಧವೆಯಂತೆ, ನೀರು ಒಣಗಿದ ನದಿಯಂತೆ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತೋಳಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಮತ್ತು ಗುಂಪಿನ ನಾಯಕ ಹತನಾದ ಚಿತ್ತರ ಜಿಂಕೆಯಂತೆ, ಶರಭನ ಆಘಾತದಿಂದ ಸಿಂಹ ಹತನಾದ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಕಂದರ ಶೂನ್ಯವಾಗುವಂತೆ। ಲಕ್ಷ್ಯ ತಪ್ಪದ ಬಲಿಷ್ಠ ಪಾಂಡವ ವೀರರಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪೀಡಿತವಾಗಿ, ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಉಗ್ರ ಗಾಳಿಗೆ ತತ್ತರಿಸಿ ಮುರಿದ ನೌಕೆಯಂತೆ ಮಹಾವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿತು।
Verse 30
सा तदा55सीद् भशं सेना व्याकुलाश्चरथद्विपा । विपन्नभूयिष्ठनरा कृपणा ध्वस्तमानसा
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ವೇಳೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಯಿತು; ರಥಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲವಾದವು। ಬಹುಪಾಲು ಯೋಧರು ಬಿದ್ದಿದ್ದರು; ಧೈರ್ಯ ಮುರಿದು ಮನಸ್ಸು ಧ್ವಸ್ತವಾಗಿ ಸೇನೆ ಕರುಣ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು।
Verse 31
तस्यां त्रस्ता नृपतयः सैनिकाश्न पृथग्विधा: । पाताल इव मज्जन्तो हीना देवव्रतेन ते,उस सेनाके भिन्न-भिन्न सैनिक, नरेशगण अत्यन्त भयभीत हो देवव्रत भीष्मके बिना मानो पातालमें डूब रहे थे
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಭಾಗಗಳ ಸೈನಿಕರೂ ರಾಜರೂ ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದರು; ದೇವವ್ರತ ಭೀಷ್ಮನಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಪಾತಾಳದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡರು।
Verse 32
कर्ण हि कुरवो<स्मार्षु: स हि देवव्रतोपम: । सर्वशस्त्रभृतां श्रेष्ठ रोचमानमिवातिथिम्
ಆಗ ಕೌರವರು ಕರ್ಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರು; ಅವನು ದೇವವ್ರತ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಸಮಾನನೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ. ಎಲ್ಲ ಶಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವೀರನ ಕಡೆಗೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸು—ಗೃಹಸ್ಥನ ಮನಸ್ಸು ಅತಿಥಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ—ತಿರುಗಿತು।
Verse 33
बन्धुमापद्गतस्येव तमेवोपागमन्मन: । चुक्रुशु: कर्ण कर्णेति तत्र भारत पार्थिवा:
ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದವನ ಮನಸ್ಸು ಬಂಧುವಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ, ಅವರ ಮನಸ್ಸೂ ಆ ಕರ್ಣನ ಕಡೆಗೇ ಹೋಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ, ಓ ಭಾರತ, ರಾಜರು “ಕರ್ಣ! ಕರ್ಣ!” ಎಂದು ಕೂಗಿದರು।
Verse 34
राधेयं हितमस्माकं सूतपुत्रं तनुत्यजम् । स हि नायुध्यत तदा दशाहानि महायशा:
ನಮ್ಮ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವ, ಸೂತಪುತ್ರ, ದೇಹತ್ಯಾಗಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧನಾದ ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಧೇಯ (ಕರ್ಣ) ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ।
Verse 35
भीष्मेण हि महाबाहु: सर्वक्षत्रस्थ पश्यत:
ರಾಜನೇ, ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ದೀಪ್ತರಾದ ರಥಯೋಧರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ನೋಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಭೀಷ್ಮನು ಮಹಾಬಾಹು ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ಣನನ್ನು ‘ಅರ್ಧರಥ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು; ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿ ಅವನು ಎರಡು ರಥಯೋಧರಿಗೆ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದ।
Verse 36
रथेषु गण्यमानेषु बलविक्रमशालिषु । संख्यातो<र्धरथ: कर्णो द्विगुण: सन् नरर्षभ:
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಬಲ-ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ರಥಯೋಧರ ಗಣನೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಎಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಎದುರಲ್ಲೇ ಭೀಷ್ಮನು ಮಹಾಬಾಹು ನರಶ್ರೇಷ್ಠ ಕರ್ಣನನ್ನು ‘ಅರ್ಧರಥಿ’ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು; ಆದರೆ ಅವನು ನಿಜವಾಗಿ ಎರಡು ರಥಿಗಳ ಸಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.
Verse 37
रथातिरथसंख्यायां यो5ग्रणी: शूरसम्मत: । सासुरानपि देवेशान् रणे यो योद्धुमुत्सहेत्
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಥಿ ಮತ್ತು ಅತಿರಥಿಗಳ ಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಗ್ರಗಣ್ಯನು, ಶೂರನೆಂದು ಮಾನ್ಯನು; ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಸುರರೊಡನೆ ದೇವಾಧಿಪತಿಗಳನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಅವನು ಉತ್ಸುಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Verse 38
स तु तेनैव कोपेन राजन् गाड़्रेयमुक्तवान् | त्वयि जीवति कौरव्य नाहं योत्स्ये कदाचन
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಅದೇ ಕೋಪದಿಂದ ಉರಿದು ಅವನು ಗಂಗಾನಂದನ ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು—‘ಕೌರವನೇ! ನೀನು ಜೀವಂತಿರುವವರೆಗೆ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.’
Verse 39
त्वया तु पाण्डवेयेषु निहतेषु महामृधे । दुर्योधनमनुज्ञाप्य वनं यास्यामि कौरव
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಹೇ ಕೌರವ! ಆ ಮಹಾಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವಪುತ್ರರು ನಿನ್ನಿಂದ ಹತರಾದರೆ, ದುರ್ಯೋಧನನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ನಾನು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರಟುಹೋಗುವೆನು.
Verse 40
पाण्डवैर्वा हते भीष्मे त्वयि स्वर्गमुपेयुषि । हन्तास्म्येकरथेनैव कृत्स्नान् यान् मन्यसे रथान्
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—‘ಅಥವಾ ಪಾಂಡವರಿಂದ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾಗಿ ನೀನು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿದರೆ, ನಾನು ಒಂದೇ ರಥದ ನೆರವಿನಿಂದ, ನೀನು ರಥಿಗಳೆಂದು ಎಣಿಸುವ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸುವೆನು.’
Verse 41
एवमुक्त्वा महाबाहुर्दशाहानि महायशा: । नायुध्यत ततः कर्ण: पुत्रस्य तव सम्मते,ऐसा कहकर महाबाहु महायशस्वी कर्ण आपके पुत्रकी सम्मति ले दस दिनोंतक युद्धमें सम्मिलित नहीं हुआ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾಬಾಹು, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕರ್ಣನು ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರನ ಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ನಂತರ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.
Verse 42
भीष्म: समरविक्रान्त: पाण्डवेयस्य भारत । जघान समरे योधानसंख्येयपराक्रम:,भारत! समरभूमिमें पराक्रम प्रकट करनेवाले अनन्त पराक्रमी भीष्मने युद्धस्थलमें पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरके बहुत-से योद्धाओंको मार डाला
ಭಾರತಾ! ಸಮರದಲ್ಲಿ ವಿಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ, ಅಸಂಖ್ಯೇಯ ಪರಾಕ್ರಮಿಯ ಭೀಷ್ಮನು ಆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡುಪುತ್ರನ ಅನೇಕ ಯೋಧರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದನು.
Verse 43
तस्मिंस्तु निहते शूरे सत्यसंधे महौजसि । त्वत्सुता: कर्णमस्मार्षुस्ततुकामा इव प्लवम्
ಆ ಸತ್ಯಸಂಧನಾದ ಮಹೌಜಸ್ವಿ ಶೂರನು ಹತನಾದಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರು ಕರ್ಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರು—ದಾಟಲು ಬಯಸುವವರು ದೋಣಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವಂತೆ.
Verse 44
उन महापराक्रमी सत्यप्रतिज्ञ शूरवीर भीष्मके मारे जानेपर आपके पुत्रोंने कर्णका उसी प्रकार स्मरण किया, जैसे पार जानेकी इच्छावाले पुरुष नावकी इच्छा करते हैं ।।
ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ, ಸತ್ಯಪ್ರತಿಜ್ಞ ಶೂರವೀರ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರು ಕರ್ಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದರು—ದಾಟಲು ಬಯಸುವವರು ದೋಣಿಯನ್ನು ಬಯಸುವಂತೆ. ಎಲ್ಲ ರಾಜರೊಡನೆ ಸೇರಿದ ನಿಮ್ಮ ಪುತ್ರರೂ ಸೈನಿಕರೂ ‘ಹಾ ಕರ್ಣ!’ ಎಂದು ಅಳಲಾಡಿ, “ಕರ್ಣ, ನಿನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಇದು ಕಾಲ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
Verse 45
एवं ते सम हि राधेयं सूतपुत्र तनुत्यजम् | चुक्कुशु: सहिता योधास्तत्र तत्र महाबला:
ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ನಿಮ್ಮ ಮಹಾಬಲ ಯೋಧರು ರಾಧೇಯನಾದ ಸೂತಪುತ್ರ ಕರ್ಣನನ್ನು—ದುರ್ಯೋಧನನಿಗಾಗಿ ದೇಹತ್ಯಾಗಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದವನನ್ನು—ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೂಗಿ ಕರೆಯತೊಡಗಿದರು.
Verse 46
जामदग्न्याभ्यनुज्ञातमस्त्रे दुर्वारपौरुषम् । अगमन्नो मन: कर्ण बन्धुमात्ययिकेष्विव
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಜಾಮದಗ್ನ್ಯ (ಪರಶುರಾಮ)ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅಸ್ತ್ರವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಹತ ಪರಾಕ್ರಮ ಪಡೆದ ಕರ್ಣನ ಕಡೆಗೆ ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ತಿರುಗಿತು; ಮಹಾ ವಿಪತ್ತಿನ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಮನಸ್ಸು ಸಹಜವಾಗಿ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ।
Verse 47
स हि शक्तो रणे राजंस्त्रातुमस्मान् महाभयात् | त्रिदशानिव गोविन्द: सततं सुमहाभयात्
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನು ನಮ್ಮನ್ನು ಮಹಾಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥನು; ಗೋವಿಂದ (ವಿಷ್ಣು)ನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸದಾ ಅತಿಮಹಾಭಯದಿಂದ ಕಾಪಾಡುವಂತೆ।
Verse 48
वैशम्पायन उवाच तथा तु संजयं कर्ण कीर्तयन्तं पुन: पुनः । आशीविषवदुच्छवस्य धृतराष्ट्रोडब्रवीदिदम्
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಜನಮೇಜಯನೇ, ಸಂಜಯನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಕೀರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ವಿಷಸರ್ಪದಂತೆ ಗಾಢ ಉಸಿರೆಳೆದು ಹೀಗೆಂದನು।
Verse 49
घतराट्र उवबाच यत् तद्वैकर्तनं कर्णमगमद् वो मनस्तदा । अप्यपश्यत राधेयं सूतपुत्र॑ तनुत्यजम्
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಸಂಜಯನೇ, ಆಗ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ವಿಕರ್ತನಪುತ್ರ ಕರ್ಣನ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಾಗ, ರಾಧೇಯ—ಸೂತಪುತ್ರ—ದೇಹ ತ್ಯಜಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿದಿರಾ?
Verse 50
धृतराष्ट्रने कहा--संजय! जब तुमलोगोंका मन विकर्तनपुत्र कर्णकी ओर गया, तब क्या तुमने शरीर निछावर करनेवाले सूतपुत्र राधानन्दन कर्णको वहाँ देखा? ।।
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಸಂಜಯನೇ! ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ವಿಕರ್ತನಪುತ್ರ ಕರ್ಣನ ಕಡೆಗೆ ಹೋದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾದ ರಾಧಾನಂದನ—ಸೂತಪುತ್ರ—ಕರ್ಣನನ್ನು ನೀವು ನೋಡಿದಿರಾ? ಆ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಸುಳ್ಳು ನಡೆ ತೋರಲಿಲ್ಲವಲ್ಲ? ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಬರಿಗೊಂಡು, ಪೀಡಿತರಾಗಿ, ಭಯಗೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಯಸಿದವರಿಗೆ—ಅವನು ಆಶ್ರಯವಾಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ್ದಾನೇ?
Verse 51
कहीं ऐसा तो नहीं हुआ कि संकटमें पड़कर घबराये हुए और भयभीत होकर अपनी रक्षा चाहते हुए कौरवोंकी प्रार्थनाको सत्यपराक्रमी कर्णने निष्फल कर दिया हो? ।।
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು— ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಗಾಲಾಗಿ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೇಡಿದ ಕೌರವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ, ಧನುರ್ಧರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಕರ್ಣನು ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲವೋ? ಭೀಷ್ಮನು ಪತನಗೊಂಡ ಬಳಿಕ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೌರವಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಕರ್ಣನು ತುಂಬಿದನೋ?
Verse 52
तत् खण्डं पूरयन् कर्ण: परेषामादधद् भयम् । स हि वै पुरुषव्याप्रो लोके संजय कथ्यते
ಆ ಮುರಿದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತುಂಬುತ್ತ ಕರ್ಣನು ಎದುರಾಳಿಗಳ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು. ಸಂಜಯಾ! ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಣನು ‘ಪುರುಷವ್ಯಾಘ್ರ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Verse 53
आर्तानां बान्धवानां च क्रन्दतां च विशेषत: । परित्यज्य रणे प्राणांस्तत्त्राणार्थ च शर्म च । कृतवान् मम पुत्राणां जयाशां सफलामपि
ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಕದಿಂದ ಆಕ್ರಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಬಂಧುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಾರ್ಥವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿ, ನನ್ನ ಪುತ್ರರ ಜಯಾಶೆಯನ್ನು ಸಹ ಕರ್ಣನು ಸಫಲಗೊಳಿಸಿದನೋ?
Verse 346
सामात्यबन्धु: कर्णो वै तमानयत मा चिरम् | वे कहने लगे कि “राधानन्दन सूतपुत्र कर्ण हमारा हितैषी है। हमारे लिये अपना शरीर निछावर किये हुए है। अपने मन्त्रियों और बन्धुओंके साथ महायशस्वी कर्णने दस दिनोंतक युद्ध नहीं किया है। उसे शीघ्र बुलाओ। देर न करो
ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ರಾಧೆಯ ಮಗನಾದ ಸೂತಪುತ್ರ ಕರ್ಣನು ನಮ್ಮ ಹಿತೈಷಿ; ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದಾನೆ. ಮಹಾಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಕರ್ಣನು ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳೂ ಬಂಧುಗಳೂ ಜೊತೆಗೆ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಅವನನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಕರೆತನ್ನಿರಿ; ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡಿ.”
Frequently Asked Questions
The dilemma is institutional: how a ruler and his side proceed with duty-bound action when the moral authority and stabilizing presence of an elder commander has fallen, leaving grief to compete with strategic necessity.
The chapter illustrates that collective action depends on counsel, ritual acknowledgment of loss, and disciplined reorganization; it also warns that hope placed in a single heroic substitute can be psychologically powerful yet ethically and strategically precarious.
No explicit phalaśruti appears in this adhyāya; its meta-function is historiographic—preserving how grief, reputation, and command transitions shape decisions within the broader dharma-inquiry of the epic.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.