Shloka 42
कितने ही कुलीन रथी अपने शरीरोंको निछावर करके भारी-से-भारी शक्ति लगाकर विपक्षी रथियोंके साथ निर्भयकी भाँति महान् पराक्रम प्रकट कर रहे थे ।। स्वयंवर इवामर्दे प्रजहुरितरेतरम् प्रार्थयाना यशो राजन् स्वर्ग वा युद्धेशालिन:,राजन! युद्धमें शोभा पानेवाले वीर स्वर्ग अथवा यश पानेकी इच्छा रखकर स्वयंवरकी भाँति उस युद्धमें एक-दूसरेपर प्रहार कर रहे थे
svayaṃvara ivāmarde prajahur itaretaram | prārthayānā yaśo rājan svargaṃ vā yuddhe śālinaḥ ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೋಭಿಸುವ ವೀರರು ಯಶಸ್ಸನ್ನೋ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೋ ಬಯಸಿ, ಸ್ವಯಂವರದಂತೆ, ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a kṣatriya ideal: warriors enter battle seeking either lasting renown (yaśas) or heavenly reward (svarga), accepting bodily sacrifice as the price of duty and valor. It frames combat as a public arena of merit and reputation, where fearlessness and exertion are ethically valorized within the war-code.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the battlefield has become a fierce mutual contest: distinguished fighters strike one another down relentlessly. The comparison to a svayaṃvara underscores the competitive intensity—each warrior ‘competes’ for the prize of glory or heaven through conspicuous bravery.