Shloka 41
Adhyāya 86: Irāvān’s Lineage, Cavalry Clash, and the Māyā-Duel Ending in Irāvān’s Fall
त॑ विजित्य रणे शूरं विक्रान्तं ख्यातपौरुषम् । अजेयं समरे वीरं यमेन वरुणेन च
taṁ vijitya raṇe śūraṁ vikrāntaṁ khyātapauruṣam | ajeyaṁ samare vīraṁ yamena varuṇena ca, rājan |
ರಾಜನ್! ಪೌರುಷಕ್ಕೆ ಖ್ಯಾತನಾದ, ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ, ಶೂರವೀರ—ಸಮರದಲ್ಲಿ ಯಮ ಮತ್ತು ವರುಣರೂ ಜಯಿಸಲಾರದೆಂದು ಎಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟೋತ್ಕಚನನ್ನು ರಣದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಭಗದತ್ತನ ಆನೆ ಪಾಂಡವಸೇನೆಯನ್ನು ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು; ಕಾಡಾನೆ ಪದ್ಮಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ತುಳಿದು ತಿರುಗಾಡುವಂತೆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the volatility of war: even a warrior praised as ‘unconquerable’ can be overcome, and once martial force gains momentum it can indiscriminately devastate many. It implicitly cautions that power in battle is not a stable measure of righteousness, and that outcomes can turn swiftly despite fame and strength.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that a famed, mighty warrior—described as invincible even to Yama and Varuṇa—has been defeated in the fight; thereafter Bhagadatta’s elephant rampages through the Pāṇḍava forces, crushing them like a wild elephant trampling a lotus-pond.