Shloka 17
Adhyāya 70: Sātyaki’s Arrow-Display and the Bhūriśravas Engagement; Twilight Withdrawal
तात! मधुका वध करनेके कारण ही देवता, दानव, मनुष्य तथा ऋषिगण श्रीजनार्दनको मधुसूदन कहते हैं ।।
bhīṣma uvāca | tāta madhukā-vadha-kāraṇād eva devatā dānava manuṣyā ṛṣayaś ca śrījanārdanaṃ madhusūdanaṃ vadanti || varāhaś caiva siṃhaś ca trivikrama-gatiḥ prabhuḥ | eṣa mātā pitā caiva sarveṣāṃ prāṇināṃ hariḥ ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ತಾತ! ಮಧುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದೇವರುಗಳು, ದಾನವರು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರೀಜನಾರ್ದನನನ್ನು ‘ಮಧುಸೂದನ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅವನೇ ಪ್ರಭು—ವರಾಹ, ನರಸಿಂಹ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ (ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದವನು) ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದವನು. ಆ ಹರಿಯೇ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ತಂದೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the Supreme Lord (Hari/Janardana) is universally acknowledged across all orders of beings and is the ultimate source and protector of life; his names and forms (avatars) arise from his acts of safeguarding dharma and removing threats.
Bhishma addresses his listener and explains why Krishna/Vishnu is called ‘Madhusudana’ (because he killed the demon Madhu), then recalls well-known divine manifestations—Varaha, Narasimha, and Trivikrama—to affirm Hari’s lordship and parental care for all creatures.