Shloka 26
Dhṛtarāṣṭra’s Anxiety and Bhīṣma’s Theological Explanation of Pāṇḍava Invincibility
Book 6, Chapter 61
धार्तराष्ट्रा रणे यत्नात् पाण्डवान् प्रत्ययोधयन् | वे अतिरथी वीर थे। उन्होंने अपने बाणोंद्वारा युद्धस्थलमें रथयूथपतियोंको विदीर्ण करके यमलोक भेज दिया। युगान्तमें कालके समान उस युद्धमें कुन्ती-कुमार अर्जुनके द्वारा आपके सैनिकोंका भयंकर विनाश हो रहा था
dhārtarāṣṭrā raṇe yatnāt pāṇḍavān pratyayodhayan | te atirathī vīrāḥ teṣāṃ bāṇair yuddhasthale rathayūthapatīn vidīrya yamalokaṃ preṣayām āsuḥ | yugānte kāla iva tasmin yuddhe kuntīkumāreṇārjunena tava sainyasya bhayaṅkaro vināśo bhavati sma, tathāpi te yatnapūrvakaṃ pāṇḍavaiḥ saha yuyudhire || paristomaiḥ kuthābhiś ca kambalaiś ca mahādhanaiḥ | bhūrbhāti bharataśreṣṭha sragdāmair iva citritā ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರು ರಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯತ್ನದಿಂದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಶೂರ ಅತಿರಥರು ತಮ್ಮ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ರಥಯೂಥಪತಿಗಳನ್ನು ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸಿ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಯುಗಾಂತಕಾಲದಂತೆ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇನೆಯನ್ನು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಸಂಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು; ಆದರೂ ಅವರು ದೃಢಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಪರಿಸ್ತೋಮ, ಕುಥಾ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಕಂಬಳಗಳಿಂದ ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಆ ಭೂಮಿ ನಾನಾವರ್ಣ ಪುಷ್ಪಹಾರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತವಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage underscores the ethical gravity and inevitability of consequences in war: even great warriors striving with full effort cannot escape the larger moral and temporal forces symbolized by Arjuna as 'Time at the end of an age.' It highlights kṣatriya resolve while reminding that death and ruin are unavoidable once adharma-driven conflict has ripened.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava warriors are fighting hard and killing commanders, yet Arjuna is devastating Dhṛtarāṣṭra’s forces like apocalyptic Time. The battlefield is described vividly: the earth is strewn with costly rugs and blankets, making it look as if decorated with colorful garlands.