Shloka 8
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
चेदिमत्स्यकरूषाश्न॒ भीमसेनपदानुगा:,तब भीमसेनके पदचिह्लोंपर चलनेवाले चेदि, मत्स्य तथा करूषदेशके क्षत्रियोंने समरभूमिमें निषादों एवं उनके राजाओंपर आक्रमण किया। फिर तो दोनों दलोंमें अत्यन्त घोर और भयंकर युद्ध होने लगा
sañjaya uvāca | cedimatsyakarūṣāś ca bhīmasenapadānugāḥ | samare niṣādānāṃ ca teṣāṃ rājñāṃś ca jaghnire | tataḥ senā-dvayor ghoraṃ yuddham āsīd bhayāvaham ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಭೀಮಸೇನನ ಪಾದಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಚೇದಿ, ಮತ್ಸ್ಯ, ಕರೂಷ ದೇಶಗಳ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಸಮರಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆದು ನಿಷಾದರ ಮೇಲೂ ಅವರ ರಾಜರ ಮೇಲೂ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಆಗ ಎರಡೂ ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಘೋರವೂ ಭಯಾವಹವೂ ಆದ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು—ವೇಗ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ, ಸಂಯಮಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪಾವಕಾಶ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿತು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how allegiance to a powerful leader and the momentum of battle can rapidly escalate violence. It implicitly raises an ethical tension central to the epic: Kṣatriya duty to fight versus the human cost when war becomes ‘ghora’ (dreadful) and ‘bhayāvaha’ (fear-producing).
Sañjaya reports that warriors from Cedi, Matsya, and Karūṣa, moving in step with Bhīma’s advance, attack the Niṣādas and their rulers on the battlefield. This triggers a fierce, terrifying clash between the opposing groups.