Shloka 666
Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
Devanagari script
परिवार्य रणे भीष्मं॑ भीमसेनमुपाद्रवत् । दूसरे बहुत-से योद्धा इन्हें देखते ही भयके मारे निष्प्राण हो गये। इस प्रकार मारी जानेपर भी वेगशाली कलिंग वीरोंकी उस विशाल वाहिनीने रणक्षेत्रमें भीष्मकी रक्षाके लिये उन्हें चारों ओरसे घेरकर पुनः: भीमसेनपर धावा किया
Translation
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಣದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಅವರು ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರನ್ನು ಕಂಡಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಯೋಧರು ಭಯದಿಂದಲೇ ಪ್ರಾಣಬಿಟ್ಟರು. ಹೀಗೆ ಹತರಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ವೇಗಶಾಲಿ ಕಲಿಂಗವೀರರ ಆ ಮಹಾವಾಹಿನಿ ರಣಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮರ ರಕ್ಷಣಾರ್ಥ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದ ವಲಯವಿಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಭೀಮಸೇನನ ಮೇಲೆ ಧಾವಿಸಿತು.
Word by Word
परिवार्यhaving surrounded / having gone around
परिवार्य:
TypeVerb
Rootपरि-√वृ (वृणोति/वर्तते) → परिवार्य (क्त्वा/ल्यप्)
Formक्त्वान्त अव्यय (ल्यप्), कर्तरि (sense)
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
भीष्मम्Bhishma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
भीमसेनम्Bhimasena
भीमसेनम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Accusative, Singular
उपाद्रवत्rushed/charged towards
उपाद्रवत्:
TypeVerb
Rootउप-√द्रु (द्रवति)
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes