Shloka 6

Rajo-dhūli-saṃmūḍha-saṅgrāmaḥ

The Dust-Obscured Battle and Mutual Charges

Devanagari script

पाण्डवानां प्रतापेन दुर्ग देशं निवेश्य च । सपत्नान्‌ सततं बाधन्नार्यवृत्तिमनुछित:,पहले तो वह समस्त सेनाका परित्याग करके (अकेला ही) दुर्गमें छिपा रहता था। फिर पाण्डवोंके प्रतापसे दुर्गम प्रदेशमें रहकर निरन्तर शत्रुओंको बाधा पहुँचाते हुए सदाचारका पालन करने लगा

Transliteration

pāṇḍavānāṃ pratāpena durga-deśaṃ niveśya ca | sapatnān satataṃ bādhan ārya-vṛttim anucchitaḥ ||

Translation

ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಪಾಂಡವರ ಪ್ರತಾಪದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಅವನು ದುರ್ಗಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದನು. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಡೆಯುತ್ತಾ ಇದ್ದರೂ, ಆರ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು.

Word by Word

• पाण्डवानाम्: of the Pandavas
• पाण्डवानाम्: Sampradana
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• प्रतापेन: by/through (their) prowess
• प्रतापेन: Karana
• Type: Noun
• Root: प्रताप
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• दुर्गम्: a fort
• दुर्गम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दुर्ग
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• देशम्: region/place
• देशम्: Karma
• Type: Noun
• Root: देश
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• निवेश्य: having entered/settled in
• Type: Verb
• Root: नि-विश्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सपत्नान्: rivals/enemies
• सपत्नान्: Karma
• Type: Noun
• Root: सपत्न
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• सततम्: constantly
• Type: Indeclinable
• Root: सतत

• बाधन्: hindering/harassing
• बाधन्: Karta
• Type: Verb
• Root: बाध्
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular

• आर्यवृत्तिम्: noble conduct/right practice
• आर्यवृत्तिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: आर्यवृत्ति
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• अनुचितः: proper/appropriate (one)
• अनुचितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अनुचित
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

धृतराष्ट उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Pāṇḍavas
• sapatna (rivals/enemies)
• durga-deśa (stronghold/inaccessible region)