Shloka 89
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
Devanagari script
कालोपहतचेतास्तु कर्तव्यं नाभ्यजानत । क्रोधसम्मूर्च्छितो राजन् वैराटि: प्रहसन्निव
Transliteration
kālopahatacetāstu kartavyaṃ nābhyajānata | krodhasammūrcchito rājan vairāṭiḥ prahasanniva ||
Translation
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಕಾಲದಿಂದ ಆಘಾತಗೊಂಡ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವನು ಕರ್ತವ್ಯವೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ; ಕ್ರೋಧಮೂರ್ಚ್ಛಿತನಾದ ವೈರಾಟಿ ನಗುತ್ತಿರುವವನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದನು.
Word by Word
कालोपहतचेताःone whose mind is struck by time (fate)
कालोपहतचेताः:
Karta
TypeAdjective
Rootकाल-उपहत-चेतस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कर्तव्यम्what ought to be done; duty
कर्तव्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर्तव्य
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अभ्यजानतhe understood/recognized
अभ्यजानत:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
क्रोधसम्मूर्च्छितःfainted/overpowered by anger
क्रोधसम्मूर्च्छितः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रोध-सम्मूर्च्छित
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
वैराटिःthe son of Virata (Uttara)
वैराटिः:
Karta
TypeNoun
Rootवैराटि
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहसन्laughing
प्रहसन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हस्
FormPresent active participle (Parasmaipada), Masculine, Nominative, Singular
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraV
Vairāṭi (Virāṭa prince)K
Kāla (Time/Fate)K
Krodha (anger)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes