Shloka 121
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
Devanagari script
तावकानां परेषां च नर्दतां च मुहुर्मुहु: । पार्था विमनसो भूत्वा न्यवर्तन्त महारथा: । चिन्तयन्तो वध घोर द्वैरथेन परंतपा:,उस समय आपके और शत्रुपक्षके सैनिक भी बारंबार गर्जना कर रहे थे। उस द्वैरथ युद्धमें जो भयंकर संहार हुआ था, उसके लिये चिन्ता करते हुए शत्रुसंतापी पाण्डव महारथी उदास मनसे शिविरमें लौट आये
Transliteration
tāvakānāṁ pareṣāṁ ca nardatāṁ ca muhur muhuḥ | pārthā vimanaso bhūtvā nyavartanta mahārathāḥ | cintayanto vadhaṁ ghoraṁ dvairathena parantapāḥ ||
Translation
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮವರೂ ಶತ್ರುಪಕ್ಷದವರೂ ಮರುಮರು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ದ್ವೈರಥ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘೋರ ಸಂಹಾರವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಶತ್ರುಸಂತಾಪಕರಾದ ಪಾರ್ಥ ಮಹಾರಥಿಗಳು ಮನಸ್ಸು ಕುಗ್ಗಿ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ವ್ಯಥಿತ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.
Word by Word
तावकानाम्of your (people)
तावकानाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootतावक
FormMasculine, Genitive, Plural
परेषाम्of the others/enemies
परेषाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
नर्दताम्of (those) roaring
नर्दताम्:
Adhikarana
TypeVerb
Rootनर्द्
FormPresent active participle, Masculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मुहुःagain and again
मुहुः:
TypeIndeclinable
Rootमुहुः
मुहुःagain and again
मुहुः:
TypeIndeclinable
Rootमुहुः
पार्थाःthe sons of Pritha (Pandavas)
पार्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
विमनसःdejected, dispirited
विमनसः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमनस्
FormMasculine, Nominative, Plural
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Rootभू
FormAbsolutive (ktvā), Parasmaipada, Non-finite
न्यवर्तन्तthey turned back/returned
न्यवर्तन्त:
TypeVerb
Rootवृत्
FormImperfect, Third, Plural, Atmanepada
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Plural
चिन्तयन्तःthinking, reflecting
चिन्तयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootचिन्त्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Plural
वधम्slaughter, killing
वधम्:
Karma
TypeNoun
Rootवध
FormMasculine, Accusative, Singular
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Accusative, Singular
द्वैरथेनby/through the chariot-duel
द्वैरथेन:
Karana
TypeNoun
Rootद्वैरथ
FormNeuter, Instrumental, Singular
परंतपाःfoe-scorchers
परंतपाः:
Karta
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'tāvakānām')K
Kaurava army (tāvakāḥ)O
Opposing army (pare)P
Pārthas / PāṇḍavasM
MahārathasD
Dvairatha (chariot duel)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes