Shloka 34
भीष्मविक्रमदर्शनं तथा क्रौञ्चारुणव्यूहविधानम् | Bhīṣma’s Ascendancy and the Organization of the Krauñcāruṇa Formation
Devanagari script
यया तु धर्मकामार्थान् धृत्या धारयते<र्जुन । प्रसड़ेन फलाकाडुक्षी धृति: सा पार्थ राजसी,परंतु हे पृथापुत्र अर्जुन! फलकी इच्छावाला मनुष्य जिस धारणशक्तिके द्वारा अत्यन्त आससक्तिसे धर्म, अर्थ और कामोंको धारण करता है,* वह धारणशक्ति राजसी है
Transliteration
yayā tu dharmakāmārthān dhṛtyā dhārayate 'rjuna | prasaṅgena phalākāṅkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī ||
Translation
ಆದರೆ ಹೇ ಪೃಥಾಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನ! ಫಲದ ಆಸೆಯಿಂದ, ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತನಾಗಿ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳನ್ನು ಧಾರಣಾಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಧೃತಿ ರಾಜಸವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Word by Word
ययाby which
यया:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Instrumental, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
धर्मduties/virtue
धर्म:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Accusative, Plural
कामdesires/pleasures
काम:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Plural
अर्थान्wealth/ends
अर्थान्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Accusative, Plural
धृत्याby firmness/steadfastness
धृत्या:
Karana
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Instrumental, Singular
धारयतेholds/sustains
धारयते:
TypeVerb
Rootधृ
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
अर्जुनO Arjuna
अर्जुन:
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रसङ्गेनwith attachment/with clinging
प्रसङ्गेन:
Karana
TypeNoun
Rootप्रसङ्ग
FormMasculine, Instrumental, Singular
फलाकाङ्क्षीdesiring the fruit (result-seeking)
फलाकाङ्क्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootफलाकाङ्क्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धृतिःsteadfastness/firmness
धृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootधृति
FormFeminine, Nominative, Singular
साthat
सा:
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
पार्थO son of Pritha
पार्थ:
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Vocative, Singular
राजसीrajasic (of passion)
राजसी:
TypeAdjective
Rootराजस
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
अजुन उवाच
Characters & Entities
A
Arjuna (Pārtha)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes