Shloka 14

Bhīṣma Parva, Adhyāya 4 — Dhṛtarāṣṭra–Vyāsa Saṃvāda on Kāla and Jayalakṣaṇa

Signs of Victory

Devanagari script

उद्धिज्जा: स्थावरा: प्रोक्तास्तेषां पजचैव जातय: । वृक्षगुल्मलतावलल्‍ल्यस्त्वक्सारास्तृणजातय:,स्थावरोंको उद्धिज्ज कहते हैं। उनकी पाँच ही जातियाँ हैं--वृक्ष, गुल्म, लता, वल्ली और त्वक्सार (बाँस आदि)। ये सब तृणवर्गकी जातियाँ हैं

Transliteration

uddhijāḥ sthāvarāḥ proktās teṣāṃ pañcaiva jātayaḥ | vṛkṣa-gulma-latā-vallī-tvak-sārās tṛṇa-jātayaḥ ||

Translation

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು: ಮೊಳಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವವರು ‘ಸ್ಥಾವರ’ (ಸಸ್ಯಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಐದು ಜಾತಿಗಳು—ವೃಕ್ಷ, ಗುಲ್ಮ, ಲತೆ, ವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತ್ವಕ್ಸಾರ (ಬಿದಿರು ಮುಂತಾದವು). ಇವೆಲ್ಲವೂ ತೃಣ-ಸಸ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲೇ ಸೇರಿವೆ.

Word by Word

उद्भिज्जाःsprouting beings (plants, those that sprout from the earth)

स्थावराःimmobile beings

प्रोक्ताःare said/called

तेषाम्of them

पञ्चfive

एवindeed/only

जातयःkinds/classes

वृक्षtree

गुल्मshrub/bush

लताcreeper (vine)

वल्लीclimbing plant/tendril-creeper

त्वक्साराःthose having bark as essence (e.g., bamboo etc.)

तृणजातयःgrass-type kinds (belonging to the grass group)

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

sthāvara (immobile beings/plants)

uddhija (sprout-born plants)

vṛkṣa

gulma

latā

vallī

tvaksāra (e.g., bamboo)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes