Shloka 24
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
Devanagari script
दिक्षु प्रज्वलितास्याश्व व्याहरन्ति मृगद्धिजा: । अत्याहितं दर्शयन्तो वेदयन्ति महद् भयम्,चारों दिशाओंमें पशु और पक्षी प्राणान्तकारी अनर्थका दर्शन कराते हुए भयंकर बोली बोल रहे हैं। उनके मुख प्रज्वलित दिखायी देते हैं और वे अपने शब्दोंसे किसी महान् भयकी सूचना दे रहे हैं
Transliteration
dikṣu prajvalitāsyāś ca vyāharanti mṛgadvijāḥ | atyāhitaṃ darśayanto vedayanti mahad bhayam ||
Translation
ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ, ಮುಖಗಳು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುವ ಮೃಗಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು ಭೀಕರವಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಾಣಾಂತಕ ಅನರ್ಥದ ಅಪಶಕುನಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಮಹಾಭಯ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ.
Word by Word
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिश्
FormFeminine, Locative, Plural
प्रज्वलितास्याःhaving blazing mouths
प्रज्वलितास्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रज्वलित-आस्य
FormMasculine, Nominative, Plural
व्याहरन्तिutter, cry out
व्याहरन्ति:
TypeVerb
Rootवि-आ-हृ (व्याहर्)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
मृगद्विजाःbeasts and birds
मृगद्विजाः:
Karta
TypeNoun
Rootमृग + द्विज
FormMasculine, Nominative, Plural
अत्याहितम्great calamity / grave evil
अत्याहितम्:
Karma
TypeNoun
Rootअति-आहित
FormNeuter, Accusative, Singular
दर्शयन्तःshowing, indicating
दर्शयन्तः:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (दर्शय)
FormPresent (participle), Active, Masculine, Nominative, Plural
वेदयन्तिmake known, announce
वेदयन्ति:
TypeVerb
Rootविद् (वेदय)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
महत्great
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
भयम्fear, dread
भयम्:
Karma
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaM
mṛga (beasts)D
dvija (birds)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes