Shloka 17
उत्पातवर्णनम् (Utpāta-varṇanam) — Catalogue of Portents
ध्रुवं प्रजजलितो घोरमपसपव्यं प्रवर्तते । रोहिणीं पीडयत्येवमुभी च शशिभास्करौ । चित्रास्वात्यन्तरे चैव विछित: परुषग्रह:,चित्रा और स्वातीके बीचमें स्थित हुआ क्रूर ग्रह राहु सदा वक्री होकर रोहिणी तथा चन्द्रमा और सूर्यको पीड़ा पहुँचाता है तथा अत्यन्त प्रज्वलित होकर ध्रुवकी बायीं ओर जा रहा है, जो घोर अनिष्टका सूचक है
dhruvaṁ prajajjalito ghoram apasapavyaṁ pravartate | rohiṇīṁ pīḍayaty evam ubhī ca śaśibhāskarau | citrāsvātyantare caiva vicchitaḥ paruṣagrahaḥ |
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಜ್ವಲಿತವಾದ ಭಯಂಕರ ಅಪಶಕುನವು ಧ್ರುವನ ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ; ಇದು ಘೋರ ಅನಿಷ್ಟದ ಸೂಚನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಿ ನಡುವಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಕ್ರೂರ ಗ್ರಹ ರಾಹು ವಕ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ ರೋಹಿಣಿಯನ್ನು ಪೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ—ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕಾಡುತ್ತಾನೆ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse frames cosmic irregularities as moral and political warnings: when order is disturbed—symbolized by ominous celestial signs—leaders should recognize the gravity of impending harm and the ethical urgency to avert catastrophe where possible.
Vyāsa reports ominous astronomical portents: a blazing, dreadful phenomenon moves to the left of Dhruva, and Rāhu—positioned between the nakṣatras Citrā and Svātī—afflicts Rohiṇī and troubles both the Moon and the Sun, signaling impending disaster around the time of the great war.