Shloka 17
Kurukṣetra-sainyadarśana and Arjuna-viṣāda (धर्मक्षेत्रे समवेता युयुत्सवः — अर्जुनविषाद)
संजय उवाच ततः पार्थस्य विज्ञाय भक्ति मानववत्सला | अन्तरिक्षगतोवाच गोविन्दस्याग्रत: स्थिता,संजय कहते हैं--राजन्! अर्जुनके इस भक्तिभावका अनुभव करके मनुष्योंपर वात्सल्य-भाव रखनेवाली माता दुर्गा अन्तरिक्षमें भगवान् श्रीकृष्णके सामने आकर खड़ी हो गयीं और इस प्रकार बोलीं
sañjaya uvāca tataḥ pārthasya vijñāya bhaktiṃ mānavavatsalā | antarīkṣagatovāca govindasyāgrataḥ sthitā ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಅಂದು ಪಾರ್ಥನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತು, ಮಾನವರ ಮೇಲೆ ವಾತ್ಸಲ್ಯವಿರುವ ಮಾತೆ ದುರ್ಗೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, ಗೋವಿಂದನ ಮುಂದೇ ನಿಂತು ಹೀಗೆಂದಳು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights bhakti as an ethically transformative power: sincere devotion is portrayed as worthy of divine recognition, and compassion (mānavavatsalā) is presented as a divine attribute that responds to human sincerity even in a battlefield setting.
Sañjaya reports that after recognizing Arjuna’s devotional disposition, the goddess Durgā manifests in the sky, positions herself before Kṛṣṇa (Govinda), and begins to speak—introducing a moment of divine presence and guidance within the war narrative.