Previous Verse

Shloka 746

Bhīṣma-nipāta-saṃvāda — Sañjaya’s Report of Bhīṣma’s Fall (भीष्मनिपातसंवादः)

त्वं हि मे सर्पिषेवाग्निमुद्दीपपसि संजय । युद्धभूमिमें शोभा पानेवाले भयंकर पराक्रमी अपने ताऊ देवव्रत भीष्मको मारा गया सुनकर मेरे हृदयमें शान्ति नहीं रह गयी है। उनके मारे जानेसे मेरे पुत्रोंकी जो हानि होनेवाली है, उसके कारण मेरे मनमें भारी व्यथा जाग उठी है। संजय! तुम अपने वचनरूपी घृतकी आहुति डालकर मेरी उस चिन्ता एवं व्यथारूपी अग्निको और भी उद्दीप्त कर रहे हो

dhṛtarāṣṭra uvāca | tvaṃ hi me sarpiṣevāgnim uddīpayasi saṃjaya | yuddhabhūmau śobhāpāṇḍu bhayaṅkara-parākramaṃ sva-tāu devavrataṃ bhīṣmaṃ hataṃ śrutvā me hṛdaye śāntiḥ na tiṣṭhati | tasya hataḥ san mama putrāṇāṃ yā hānir bhaviṣyati tasyāḥ kāraṇāt mama manasi gurvī vyathā prabuddhā | saṃjaya, tvaṃ vacanarūpeṇa ghṛtenāhutiṃ dattvā mama cintā-vyathā-rūpām agniṃ bhūya evoddīpayasi ||

ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಹೇಳಿದನು—ಸಂಜಯ, ತುಪ್ಪವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊತ್ತಿಸುವಂತೆ, ನಿನ್ನ ಮಾತುಗಳು ನನ್ನ ಶೋಕ-ಚಿಂತೆಯ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉದ್ದೀಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸಿದ್ದ, ಭಯಂಕರ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ನನ್ನ ಪಿತೃವ್ಯ ದೇವವ್ರತ ಭೀಷ್ಮನು ಹತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅವನ ಪತನದಿಂದ ನನ್ನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಸಂಭವಿಸಲಿರುವ ನಷ್ಟವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದಾಗ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ವ್ಯಥೆ ಎದ್ದಿದೆ.

त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
मेof me / my
मे:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
सर्पिषाwith ghee
सर्पिषा:
Karana
TypeNoun
Rootसर्पिस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अग्निम्fire
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्दीपयसिyou kindle/ignite
उद्दीपयसि:
TypeVerb
Rootउद्-दीप्
FormPresent, Second, Singular, Parasmaipada, Active
संजयO Sañjaya
संजय:
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Vocative, Singular

धृतराष्ट उवाच

D
Dhṛtarāṣṭra
S
Sañjaya
D
Devavrata (Bhīṣma)
K
Kauravas (Dhṛtarāṣṭra’s sons)
B
battlefield (Kurukṣetra implied)