Shloka 9

पाण्डवानीकिनीमध्यमाससाद विशाम्पते । प्रजानाथ! तत्पश्चात्‌ पांचालराज ट्रुपद तथा धृष्टकेतुकी कुछ भी परवा न करके वे पाण्डव-सेनाके भीतर घुस आये ।। ८ ह ।। ततः सात्यकिभीमौ च पाण्डवं च धनंजयम्‌,अताडयन्‌ रणे भीष्मं सहिता: सर्वसृञज्जया: । समस्त सूंजय वीर एक साथ संगठित हो भयंकर शतघ्नी, परिघ, फरसे, मुद्गर, मुसल, प्रास, गोफन, स्वर्णमय पंखवाले बाण, शक्ति, तोमर, कम्पन, नाराच, वत्सदन्‍्त और भुशुण्डी आदि अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा रणभूमिमें भीष्मको सब ओरसे पीड़ा देने लगे षडेतान्‌ निशितैर्भीष्म: प्रविव्याधोत्तमै: शरै: | फिर भयंकर शब्द करनेवाले, महान्‌ वेगशाली, मर्मस्थानों और कवचोंको भी विदीर्ण कर देनेवाले, तीखे एवं उत्तम बाणोंद्वारा उन्होंने सात्यकि, भीमसेन, पाण्डुपुत्र अर्जुन, विराट, टद्रुपद तथा उनके पुत्र धृष्टद्युम्न--इन छ: महाराथियोंको अत्यन्त घायल कर दिया

sañjaya uvāca | tataḥ sātyakibhīmau ca pāṇḍavaṃ ca dhanañjayam atāḍayan raṇe bhīṣmaṃ sahitāḥ sarvasṛñjayāḥ | ṣaḍetān niśitair bhīṣmaḥ pravivyādha uttamaiḥ śaraiḥ |

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆಮೇಲೆ ಸಾತ್ಯಕಿ, ಭೀಮ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವ ಧನಂಜಯ ಅರ್ಜುನ—ಎಲ್ಲ ಸೃಂಜಯ ವೀರರೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ—ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನ ಮೇಲೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಭೀಷ್ಮನು ಮರ್ಮಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಕವಚವನ್ನೂ ಚಿದ್ರಗೊಳಿಸುವಷ್ಟು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ಮಹಾವೇಗ ಬಾಣಗಳಿಂದ ಆ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು—ಸಾತ್ಯಕಿ, ಭೀಮಸೇನ, ಅರ್ಜುನ, ವಿರಾಟ, ದ್ರುಪದ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಷತಪುತ್ರ ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ—ವಿದ್ಧು ಭಾರಿಯಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದನು.

ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सात्यकिSātyaki
सात्यकि:
Karta
TypeNoun
Rootसात्यकि
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमौthe two Bhīmas / Bhīma (dual form as in text)
भीमौ:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Dual
and
:
TypeIndeclinable
Root
पाण्डवम्the Pāṇḍava (here: Arjuna/Pāṇḍava prince)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
धनंजयम्Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Accusative, Singular
अताडयन्they struck/beat
अताडयन्:
TypeVerb
Rootतड्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
भीष्मम्Bhīṣma
भीष्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Accusative, Singular
सहिताḥtogether, united
सहिताḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वसृञ्जयाःall the Sṛñjayas
सर्वसृञ्जयाः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्व-सृञ्जय
FormMasculine, Nominative, Plural
षट्six
षट्:
Karma
TypeAdjective
Rootषट्
FormAccusative, Plural
एतान्these (persons)
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
निशितैःwith sharp
निशितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootनिशित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
भीष्मःBhīṣma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रविव्याधpierced, wounded
प्रविव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
उत्तमैःwith excellent
उत्तमैः:
Karana
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sanjaya
B
Bhishma
S
Satyaki
B
Bhima
A
Arjuna (Dhananjaya)
S
Srinjayas
A
arrows (shara)

Educational Q&A

The verse highlights the uncompromising logic of kṣatriya-dharma in war: collective assault and individual excellence both operate within the battlefield’s code, while the deeper moral strain—fighting a venerable elder like Bhīṣma—remains a silent ethical backdrop.

Sātyaki, Bhīma, and Arjuna, supported by the Sṛñjaya forces, attack Bhīṣma; Bhīṣma responds by shooting sharp, superior arrows and grievously wounding six leading opponents.