Shloka 109
इत्युक्त्वा तांस्तदा हंसान् स शेते शरतल्पग: । एवं कुरूणां पतिते शृज्गे भीष्मे महौजसि
ity uktvā tāṁs tadā haṁsān sa śete śaratālpagaḥ | evaṁ kurūṇāṁ patite śṛṅge bhīṣme mahaujasī ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಆ ಹಂಸಗಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಶರಶಯ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದ್ದ ಭೀಷ್ಮನು ಆಗ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯಾದನು. ಈ ರೀತಿ ಕುರುಗಳ ಶಿಖರಸ್ವರೂಪನಾದ ಮಹಾಬಲ ಭೀಷ್ಮನು ಪತನಗೊಂಡಾಗ, ಕುರುಪಕ್ಷದ ಶಿಖರವೇ ಕುಸಿದಂತಾಯಿತು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how the fall of a single dharmic yet war-bound elder can signal the collapse of a dynasty’s moral and strategic ‘summit’; it highlights impermanence and the heavy ethical cost of fratricidal war.
After addressing the swans, Bhīṣma remains lying on the arrow-bed; Sañjaya frames this as the moment when the Kurus’ foremost support—Bhīṣma—has fallen, indicating a decisive shift in the war’s course.