Shloka 49
विधूय तान् बाणगणान् ये मुक्ता: पार्थिवोत्तमै: ४८ ।। पाण्डवानामदीनात्मा व्यगाहत वरूथिनीम् । परंतु उदारचेता भीष्म उन श्रेष्ठ राजाओंके छोड़े हुए समस्त बाणसमूहोंका नाश करके पाण्डवोंकी विशाल सेनामें घुस गये ।। ४८ है ।। चक्रे शरविघातं च क्रीडन्निव पितामह:,वहाँ पितामह भीष्म खेल-सा करते हुए अपने बाणोंद्वारा पाण्डवसैनिकोंके अस्त्र- शस्त्रोंका विनाश करने लगे। परंतु शिखण्डीके स्त्रीत्वका स्मरण करके वे बारंबार मुसकराकर रह जाते थे; उसपर बाण नहीं चलाते थे
vidhūya tān bāṇagaṇān ye muktāḥ pārthivottamaiḥ | pāṇḍavānām adīnātma vyagāhat varūthinīm || cakre śaravighātaṃ ca krīḍann iva pitāmahaḥ |
ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರು ಬಿಡಿಸಿದ ಬಾಣಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಝಾಡಿಹಾಕಿ, ಅಚಲಮನಸ್ಸಿನ ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮನು ಪಾಂಡವರ ಸೇನಾ-ವ್ಯೂಹದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿದನು. ಅಲ್ಲಿ ಪಿತಾಮಹನು ಆಟವಾಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಶರಗಳಿಂದ ಯೋಧರ ಅಸ್ತ್ರ-ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಚೂರುಚೂರಾಗಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು।
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid righteous warfare, mastery is not merely force but disciplined restraint: Bhīṣma’s prowess is paired with an inner governance shaped by memory of vows and ethical limits, showing that dharma operates through self-control as much as through courage.
Bhīṣma brushes aside the arrows shot by leading warriors and boldly enters the Pandavas’ formation. He then disables their weapons and missiles with his own arrows, fighting with effortless skill, ‘as if playing,’ while remaining mindful of constraints that temper his actions.