Shloka 55

Devanagari script

गजाश्न रथयोधाश्व परिपेतु: समन्ततः । विकीर्णाश्व रथा भूमौ भग्नचक्रयुगध्वजा:,वहाँ सब ओर हाथी तथा रथयोद्धा धराशायी हो रहे थे। पहिये, जुए और ध्वजोंके छिन्न-भिन्न हो जानेसे बहुसंख्यक रथ धरतीपर बिखरे पड़े थे

Transliteration

gajāś ca rathayodhāś ca paripetuḥ samantataḥ | vikīrṇāśva-rathā bhūmau bhagna-cakra-yuga-dhvajāḥ ||

Translation

ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಆನೆಗಳೂ ರಥಯೋಧರೂ ನೆಲಕ್ಕುರುಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಕ್ರಗಳು, ಯುಗಗಳು, ಧ್ವಜಗಳು ಮುರಿದ ಕಾರಣ ಅನೇಕ ರಥಗಳು ಕುದುರೆಗಳೊಡನೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.

Word by Word

गजाःelephants

चand

रथयोधाःchariot-warriors

अश्वाःhorses

परिपेतुःfell down / lay prostrate

समन्ततःon all sides

विकीर्णाःscattered

अश्वाःhorses

रथाःchariots

भूमौon the ground

भग्नचक्रयुगध्वजाःwhose wheels, yokes, and flags were broken

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

elephants (gaja)

chariot-warriors (rathayodha)

horses (aśva)

chariots (ratha)

wheels (cakra)

yokes (yuga)

banners/standards (dhvaja)

earth/ground (bhūmi)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes