Shloka 37

Devanagari script

शरप्रतापैर्बीभत्सु: पतज्ानिव पावक: । राजेन्द्र! उस रणक्षेत्रमें कुन्तीकुमार अर्जुन अप्रतिम तेजस्वी वीर थे और पूर्वोक्त नरेश उनके सामने पतंगोंके समान दौड़े चले आ रहे थे। महाराज! महाबली धनंजयने दिव्यास्त्रोंका चिन्तन करके उनका धनुषपर संधान किया और उन महावेगशाली अस्त्रोंद्वारा सेनासहित इन समस्त महारथियोंको जलाकर भस्म कर डाला। जैसे आग पतंगोंको जलाती है, उसी प्रकार अर्जुनने अपने बाणोंके प्रतापसे उन सबको दग्ध कर दिया || ३५-३६ ह || तस्य बाणसहस्राणि सृजतो दृढ्धन्विन:

Transliteration

sañjaya uvāca | śara-pratāpair bībhatsuḥ pataṅgān iva pāvakaḥ | rājendra, asmin raṇa-kṣetre kuntī-kumāro 'rjunaḥ apratima-tejasvī vīra āsīt, pūrvoktāś ca nṛpāḥ tasya sammukhe pataṅgavat dhāvantaḥ samāyānti sma | mahā-rāja, mahā-balī dhanañjayaḥ divyāstrāṇāṃ cintanaṃ kṛtvā tāni dhanuṣi saṃdadhau, tair mahā-vegaśālībhir astrair etān sarvān mahā-rathān sa-senān dagdhvā bhasma-sāt cakāra | yathā agniḥ pataṅgān dahati, tathā arjunaḥ sva-bāṇa-pratāpena tān sarvān dagdhavān ||

Translation

ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಬಾಣಗಳ ಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಬೀಭತ್ಸು (ಅರ್ಜುನ) ಶಲಭಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಪಾವಕದಂತೆ ಇದ್ದನು. ರಾಜೇಂದ್ರ, ಆ ರಣಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಅಪರಿಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದನು; ಮುಂಚೆ ಹೇಳಿದ ರಾಜರು ಶಲಭಗಳಂತೆ ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆಗ ಮಹಾಬಲಿಯಾದ ಧನಂಜಯನು ದಿವ್ಯಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿ ಧನುಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಧಾನಮಾಡಿ, ಆ ಮಹಾವೇಗಶಾಲಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸೇನೆಯೊಡನೆ ಆ ಎಲ್ಲ ಮಹಾರಥಿಗಳನ್ನು ದಹಿಸಿ ಭಸ್ಮಮಾಡಿದನು. ಅಗ್ನಿ ಶಲಭಗಳನ್ನು ಸುಡುವಂತೆ, ಅರ್ಜುನನು ತನ್ನ ಶರಪ್ರತಾಪದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ದಗ್ಧಗೊಳಿಸಿದನು.

Word by Word

• तस्य: of him (of that)
• तस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• बाण: arrows
• बाण: Karma
• Type: Noun
• Root: बाण
• Form: Masculine, Nominative/Accusative, Plural (as first member in compound)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karma
• Type: Noun (numeral)
• Root: सहस्र
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Plural

• बाणसहस्राणि: thousands of arrows
• बाणसहस्राणि: Karma
• Type: Noun
• Root: बाणसहस्र
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• सृजतः: of (him) releasing/creating
• सृजतः: Sambandha
• Type: Verb
• Root: सृज्
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Genitive, Singular

• दृढ: firm, strong
• Type: Adjective
• Root: दृढ
• Form: Masculine, Nominative/Vocative/Accusative (as first member in compound), Singular

• धन्विन्: bowman, archer
• धन्विन्: Karta
• Type: Noun
• Root: धन्विन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दृढ्धन्विन्: the firm/strong archer
• दृढ्धन्विन्: Karta
• Type: Noun
• Root: दृढधन्विन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• संजय (Sanjaya)
• अर्जुन (Arjuna)
• बीभत्सु (Bibhatsu)
• धनंजय (Dhananjaya)
• कुन्ती (Kunti)
• राजेन्द्र / महाराज (the king addressed—Dhṛtarāṣṭra)
• रणक्षेत्र (battlefield)
• दिव्यास्त्र (divine missiles)
• धनुष् (bow)
• बाण / शर (arrows)
• महारथ (great chariot-warriors)
• सेना (army)
• पावक / अग्नि (fire)
• पतङ्ग (moths)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The passage underscores the overwhelming, almost elemental force of divinely empowered martial skill when aligned with a warrior’s duty: those who rush in blindly, like moths to flame, meet inevitable destruction. It also highlights the Mahabharata’s ethical tension—power and victory are real, yet they carry the gravity of mass suffering on the battlefield.

What is happening in the narrative?

Sanjaya describes Arjuna’s dominance in battle: kings and great chariot-warriors charge toward him, but Arjuna invokes divine missiles, sets them upon his bow, and annihilates the attacking warriors along with their troops, likening their fate to moths being burned by fire.