Shloka 78
यः सम्प्राप्य रणे भीष्म जीविते सम मनो दथे । राजन! उस समय सोमकोंमें एक भी महारथी ऐसा नहीं था, जो युद्धभूमिमें भीष्मके पास पहुँचकर अपने मनमें जीवन-रक्षाकी आशा रखता हो || ७७ $ ।। तांश्व सर्वान् रणे योधान् प्रेतराजपुरं प्रति
yaḥ samprāpya raṇe bhīṣmaṁ jīvite sama-mano dadhe | rājan! tadā somakeṣu naiko 'pi mahā-rathī yuddha-bhūmau bhīṣmasya samīpaṁ prāpya manasi jīvana-rakṣāyā āśāṁ dadhāna āsīt || tāṁś ca sarvān raṇe yodhān pretarāja-puraṁ prati ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೋಮಕರೆಲ್ಲರೊಳಗೂ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮನ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣರಕ್ಷಣೆಯ ಆಶೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಒಬ್ಬ ಮಹಾರಥಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಆ ಯೋಧರೆಲ್ಲರೂ ಪ್ರೇತರಾಜನ ನಗರಿಯ ಕಡೆಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವವರಂತೆ ಕಂಡರು।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral gravity of war: when a warrior like Bhishma dominates the field, even the strongest lose hope of self-preservation, highlighting impermanence of life and the inevitability of death (Yama) amid kshatriya duty.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that Bhishma’s presence in battle is so overwhelming that none among the Somaka great warriors can approach him while still expecting to survive; the fighting is portrayed as sending warriors toward Yama’s abode.