Shloka 26
Adhyāya 108 — Nimitta-darśana and Drona’s counsel amid Arjuna’s advance (निमित्तदर्शनं द्रोणोपदेशश्च)
छादित: पापडवै: शूरै: समन्ताद भरतर्षभ । “भरतश्रेष्ठ! ये शूरवीरोंका नाश करनेवाले महाधनुर्थर शौर्यसम्पन्न भीष्म पराक्रमी पाण्डवोंद्वारा चारों ओरसे घेर लिये गये हैं
sañjaya uvāca | chāditaḥ pāṇḍavaiḥ śūraiḥ samantād bharatarṣabha | eṣa pāṇḍusuto jyeṣṭho yamābhyāṃ sahito raṇe tvaṃ hi saṃśrūyase 'tyartham asahyabalavikramaḥ | mahābāho! ye jyeṣṭhaḥ pāṇḍuputro yudhiṣṭhiraḥ nakula-sahadevau ca sārdhaṃ kṛtvā raṇabhūmau yuṣmākaṃ paśyatāṃ mama senāṃ khādayanti (kṣādayanti) | prabho! mahābāho! yathā taṭaprāntaḥ samudraṃ nātivartayati, tathā tvam api yudhiṣṭhiram agrato nivāraya; tava hi balavikramaḥ atyantam asahya iti śrūyate ||
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ! ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಪಾಂಡವ ವೀರರು ಮಹಾಧನುರ್ಧರನೂ ಶೌರ್ಯಸಂಪನ್ನನೂ ಯೋಧನಾಶಕನೂ ಆದ ಭೀಷ್ಮನನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿದೆ ಪಾಂಡುವಿನ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು, ಮಾದ್ರಿಯ ಜೋಡಿ ಪುತ್ರರು (ನಕುಲ, ಸಹದೇವ) ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ರಣದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾ, ನಿಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ನನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಭು, ಮಹಾಬಾಹೋ! ಕರಾವಳಿ ಮಕರಾಲಯವಾದ ಸಮುದ್ರದ ಉಕ್ಕುವ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವಂತೆ, ನೀವೂ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ತಡೆ; ನಿನ್ನ ಬಲವೂ ವಿಕ್ರಮವೂ ಅಸಹ್ಯವೆಂದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, leadership is framed as restraint and responsibility: the commander is urged to ‘hold back’ an advancing force, using power not merely to strike but to prevent collapse and protect one’s side—an application of kṣatriya-dharma and strategic self-control.
Sañjaya reports that Bhīṣma is being surrounded by Pāṇḍava warriors, while Yudhiṣṭhira advances with Nakula and Sahadeva and drives back the Kaurava troops. Sañjaya urges a powerful ally/commander to stop Yudhiṣṭhira, comparing that restraint to a shoreline checking the sea.