Shloka 35
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
शीर्षोपलसमाकीर्णा हस्तिग्राहसमाकुला । कवचोष्णीषफेनौघा धरनुर्वेगासिकच्छपा
sañjaya uvāca |
śīrṣopalasa-mākīrṇā hastigrāha-samākulā |
kavacoṣṇīṣa-phenaughā dhanu-rvega-āsikacchapā ||
ಕತ್ತರಿಸಿದ ತಲೆಗಳು ಕಲ್ಲಿನ ತುಂಡುಗಳಂತೆ ಚದುರಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆನೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಗ್ರಾಹಗಳಂತೆ ಗುಂಪುಗೂಡಿದ್ದವು. ಕವಚಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಗಡಿಗಳು ನುರಿಗುಡ್ಡಗಳಂತೆ ಎದ್ದಿದ್ದವು. ಬಿಲ್ಲುಗಳು ಅದರ ವೇಗದ ಹರಿವಿನಂತೆ, ಕತ್ತಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಆಮೆಗಳಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದವು.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse does not give a direct moral injunction; instead it teaches through stark imagery: war, even when framed as kṣatriya duty, becomes a consuming flood that reduces persons and symbols of honor (armor, turbans) to debris. It invites reflection on the ethical cost of violence and the dehumanizing momentum of battle.
Sañjaya is narrating the Kurukṣetra battle to Dhṛtarāṣṭra. Here he depicts the battlefield as a torrent-like scene: severed heads lie scattered like stones; elephants appear like crocodiles; armor and turbans resemble foam; bows are the rushing current; and swords move like turtles—conveying the chaos and ferocity of the fighting.