Shloka 22
भीष्मरथाभिमुख्यं — Arjuna’s advance with Śikhaṇḍin; Duḥśāsana’s interception
देवपुत्रसमा: सर्वे शौर्ये शक्रसमा युधि । ऋचछ्या वैश्रव्ं चाति नयेन च बृहस्पतिम्,प्रजानाथ! कितने ही रथी रथोंसे हीन हो गये थे। वे कवच, कुण्डल और पगड़ी धारण किये बड़े तेजस्वी दिखायी देते थे। उन सबने कण्ठमें स्वर्णमय पदक और भुजाओंमें बाजूबंद धारण कर रखे थे। वे देखनेमें देवकुमारोंके समान सुन्दर और युद्धमें इन्द्रके समान शौर्यसम्पन्न थे। वे समृद्धिमें कुबेर और नीतिज्ञतामें बृहस्पतिजीसे भी बढ़कर थे। ऐसे सर्वलोकेश्वर शूरवीर भी रथहीन हो गँवार मनुष्योंकी भाँति जहाँ-तहाँ भागते दिखायी देते थे
devaputrasamāḥ sarve śaurye śakrasamā yudhi | ṛcchayā vaiśravaṇaṃ cāti nītena ca bṛhaspatim prajānātha |
ಸಂಜಯನು ಹೇಳಿದನು—“ರಾಜನೇ! ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ದೇವಪುತ್ರರಂತೆ ದೀಪ್ತರು; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶೌರ್ಯ ಇಂದ್ರಸಮಾನ; ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಬೇರಸಮಾನ; ನೀತಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಗಿಂತಲೂ ಮಿಗಿಲು. ಆದರೂ ವಿಧಿಯ ತಿರುವಿನಿಂದ ಅನೇಕ ಮಹಾರಥಿಗಳು ರಥಹೀನರಾದರು; ಕವಚ–ಕುಂಡಲ–ಶಿರೋಭೂಷಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತ, ಸ್ವರ್ಣನಿಷ್ಕ ಮತ್ತು ಬಾಹುಬಂಧಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದ ಆ ವೀರರೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ಮನುಷ್ಯರಂತೆ ಇಲ್ಲಿ-ಅಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even the most splendid and capable—godlike in beauty, wealth, and counsel—can be reduced by the reversals of war and fate. The verse underscores impermanence and the humbling power of circumstance, warning rulers not to rely on pride in power or status.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that many renowned chariot-warriors, though richly adorned and famed for valor and wisdom, have lost their chariots amid the chaos of battle and are seen running about in confusion like ordinary men.